Tổng thống Rodrigo Duterte phát biểu trước cộng đồng người
Philippines tại Hà Nội tối 28/09/2016.
REUTERS/Martin Petty
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sang Trung Quốc trong
tháng 10/2016 và chuyến đi này có thể kiến tạo lại các liên minh tại Đông Á sau
những bình luận nẩy lửa về Mỹ và những động thái tích cực ve vãn các đối thủ
chính của Washington.
Mối quan hệ hữu nghị giữa Philippines và Hoa Kỳ là một trong
những trụ cột trong chiến lược tái cân bằng của Mỹ tại châu Á dưới thời tổng thống
Barack Obama. Thế nhưng liên minh này đang bị thử thách nghiêm trọng kể từ khi
Duterte lên cầm quyền từ ba tháng nay.
Tổng thống Philippines khó chịu vì những lời chỉ trích của Mỹ
về cuộc chiến chống ma túy đẫm máu của ông, dẫn tới việc cảnh sát và dân quân
giết chết hơn 3100 người bị coi là dùng hoặc buôn ma túy. Duterte đã thóa mạ
Obama và sau đó tuyên bố rõ ràng là Philippines sẽ theo đuổi một chính sách đối
ngoại độc lập hơn so với trong quá khứ.
Động thái này bao gồm việc Philippines chìa cành ô liu về
phía Trung Quốc, cho dù quan hệ hai nước rơi vào bế tắc từ nhiều năm qua do
tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông. Duterte cũng nói đến việc muốn tỏ ra thân thiện
với Nga.
Trong buổi tiếp khách ở sứ quán, trong tuần này, nhân dịp lễ
Quốc Khánh Trung Quốc, đại sứ Trung Quốc tại Manila Triệu Giám Hoa (Zhao
Jianhua), nói: « Từ khi tổng thống Duterte nhậm chức, Trung Quốc và Philippines
đã tiến hành các quan hệ hữu nghị tương tác và mang lại một loạt kết quả tích cực
».
Vẫn theo ông Triệu, « mây đen đang tan dần. Mặt trời đang mọc
ở chân trời và sẽ chiếu sáng rực rỡ một chương mới trong quan hệ song phương ».
Duterte dự tính thăm Bắc Kinh từ 19 đến 21/10 và sẽ hội đàm với chủ tịch Tập Cận
Bình (Xi Jinping) và thủ tướng Lý Khắc Cường (Li Keqiang). Các nguồn tin ngoại
giao và doanh nhân tại Manila cho biết là hơn hai chục doanh nhân sẽ tháp tùng
ông và nhiều thỏa thuận được ký kết, tạo cơ sở thúc đẩy quan hệ song phương.
Nhưng điểm mấu chốt cho sự thành công của chuyến viếng thăm
là cần phải hiểu được cách tiếp cận vấn đề tranh chấp ở Biển Đông ra sao. Bắc
Kinh đã giận dữ bác bỏ quyết định của toà án quốc tế đưa ra hồi tháng 7/2016,
trong vụ Philippines kiện, vì tòa phán quyết rằng các đòi hỏi của Trung Quốc ở
vùng biển này là vô giá trị.
Duterte muốn Trung Quốc tuân thủ phán quyết của tòa và cho
phép ngư dân tiếp cận bãi đá Scarborough, ngư trường truyền thống của ngư dân
Trung Quốc, Philippines và Việt Nam. Nhưng ông không muốn nhấn mạnh tới việc thực
hiện phán quyết của tòa và nói là muốn thương lượng dần dần.
Một nguồn tin có quan hệ với giới lãnh đạo và quân sự Trung
Quốc nói với Reuters : « Việc Duterte giữ thể diện cho chúng tôi có nghĩa là
chúng tôi phải tư duy lại chính sách của mình. Chúng tôi phải đáp lại sự lịch sự
của ông ta ».
Quyền đánh cá
Việc ngư dân Philippines được tiếp cận bãi đá Scarborough sẽ
là một thắng lợi to lớn đối với Duterte và bổ sung cho uy tín được lòng dân vốn
đã rất cao của ông. Theo một cuộc thăm dò gần đây, ông đã có được tỉ lệ ủng hộ
cao, lên tới 92% ngay trong lúc ông phải đối mặt với sự chỉ trích của quốc tế về
các vụ giết người (trong chiến dịch chống ma túy).
Một quan chức ngoại giao Philippines, xin ẩn danh, cho biết,
« khi Duterte thăm Trung Quốc vào tháng này, chương trình nghị sự của ông sẽ tập
trung vào thương mại, đầu tư và hợp tác nghề cá với Trung Quốc, bao gồm cả việc
tiếp cận bãi đá Scarborough ».
Tra Đạo Quýnh (Zha Daojiong), giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại
học Bắc Kinh, Trung Quốc nói rằng trong chuyến đi này, có thể có một thỏa thuận
về việc tái mở tiếp cận bãi đá Scarborough. Nhưng đó có thể là thỏa thuận miệng,
chứ không thành văn, để tránh việc chính thức thừa nhận phán quyết của tòa án
quốc tế khẳng định là cả hai nước có quyền đánh cá từ lâu đời tại đây.
Vẫn theo chuyên gia này, « có nhiều cách để cuộc viếng thăm
này mang lại kết quả tích cực…cho dù có thể cả hai bên đều thận trọng ». Về mặt
chính thức, Bắc Kinh chưa khẳng định chuyến thăm của Duterte, nhưng bộ Ngoại
Giao Trung Quốc tuyên bố hoan nghênh chuyến thăm vào thời điểm sớm nhất.
Hoàn Cầu Thời Báo, một tờ báo có ảnh hưởng lên Nhân Dân Nhật
Báo của đảng Cộng sản Trung Quốc, trong một bài xã luận tuần trước, thì viết rằng
chuyến thăm có thể mở ra một chương mới trong quan hệ giữa hai nước. Tờ báo viết,
« một mối quan hệ mới, tương tác tích cực giữa Trung Quốc và Philippines, khác
hẳn với thời kỳ Aquino, có thể được mở ra », hàm ý so sánh với thời cựu tổng thống
Philippines Benigno Aquino.
« Duterte cho thấy những khác biệt rõ rệt với người tiền nhiệm
trong lĩnh vực ngoại giao và phong cách. Dường như ông ta muốn có mối quan hệ
ngoại giao cân bằng hơn vơí các nước khác thay vì quá phụ thuộc vào Hoa Kỳ ».
HITLER
Trong tháng 09/2016, Duterte đã đánh thẳng vào tâm điểm mối
quan hệ với Hoa Kỳ qua việc tuyên bố rằng hai nước sẽ không tổ chức các cuộc tuần
tra biển chung nữa trong suốt nhiệm kỳ sáu năm của ông và yêu cầu rút lực lượng
đặc nhiệm Mỹ ra khỏi khu vực nổi dậy (khó cai trị) ở miền nam Philippines.
Hôm thứ Sáu, 30/09, ông đã xúc phạm người Do Thái khi so
sánh mình với Hitler, và điều này có thể làm gia tăng áp lực đối với Washington
phải công khai phản đối ông ta. Bất chấp tình trạng bấp bênh này, các quan chức
Mỹ tiếp tục khẳng định rằng mọi việc vẫn ổn thỏa.
Hôm thứ Năm, (29/09/2016), bộ trưởng Quốc Phòng Ashton
Carter đã nói với các thủy thủ trên tàu USS Carl Vinson, ở cảng San Diego, rằng
« cũng như nhiều thập niên qua, liên minh của chúng ta với Philippines vững chắc
như sắt đá (vượt qua mọi thử thách). »
Thế nhưng giới phân tích cho rằng liên minh này đã bị tổn hại.
Theo Ian Storey, chuyên gia về Đông Nam Á tại Viện Yusof Ishak ISEAS, ở
Singapore:
« Các quan chức ở Washington giờ đây chắc rất lo ngại về hướng
đi trong quan hệ Mỹ-Philippines. Đặc biệt là các vấn đề quan hệ quân sự giữa
hai nước, như các cuộc tập trận chung, việc Mỹ tiếp cận các căn cứ của
Philippines và phải chăng Duterte sẽ tìm cách đạt thỏa thuận với Bắc Kinh trong
hồ sơ Biển Đông, cho phép Trung Quốc thúc đẩy các đòi hỏi về biển đảo ».
Thế nhưng không một ai tỏ ra vội vã « ôm chầm » lấy Duterte
do bản tính rất thất thường không thể lường trước được của ông ta. Vào tháng
08/2016, bất chấp bầu không khí vui vẻ vừa được tạo dựng, tại thượng đỉnh các
nước Đông Nam Á, được tổ chức ở Lào, Philippines đã tuyên bố « rất quan ngại »
về sự hiện diện của các tàu Trung Quốc đang chuẩn bị xây dựng các cơ sở trên
bãi đá đang có tranh chấp Scarborough.
Chuyên gia La Lượng (Luo Liang), thuộc Viện Nghiên cứu Quốc
gia về Đông Nam Á, trụ sở tại Hải Nam, của chính phủ Trung Quốc, nói : « Chúng
tôi phải xem ông ta làm gì trên thực tế. Cho dù Duterte đưa ra những tín hiệu tốt,
nhưng chúng tôi vẫn cần chờ xem sao ».
Nguồn:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét