KHÔNG NÊN LẤY CÁ SỐNG KHỎE TRONG BỂ SINH HỌC RA BẢO ĐẢM NƯỚC
THẢI AN TOÀN, ĐẠT CHUẨN
Bộ trưởng Trần Hồng Hà. Nguồn: internet
Trên các phương tiện truyền thông mạng có đăng truyền rộng
rãi yêu cầu của Bộ trưởng TNMT“Chất thải trước khi xả ra biển phải được xử lý tại
bể sinh học, trong bể sinh học nuôi các loại cá sống khỏe mạnh”. Các phóng
viên, người dân đã coi đó là tiêu chí khoa học rất dễ kiểm chứng về chất lượng
nước thải mà các doanh nghiệp phải tuân thủ:
“Cảm ơn Bộ trưởng. Giờ đúng là không cần nói nhiều. Hứa, thề,
cam kết… gì gì nữa cũng kệ đi. Muốn xả một giọt nước thải thì cứ hẵng nuôi cá sống,
cả khỏe, cá có thể ăn được đi đã. . . với cách rất đơn giản, rất dễ kiểm chứng
như này Formosa version 1 hay 2 hay n hết đường đầu độc. . . Con cá nó không
nói dối. Nó không thề thốt chém gió như người đâu”.
Phát biểu trên của Bộ trưởng về chuyên môn là một hở sườn hoặc
là nới lỏng tiêu chuẩn xả thải rất nhiều lần cho các doanh nghiệp, sẽ gây tổn hại
rất nhiều đến chất lượng môi trường. Tuy nhiên Bộ trưởng là một chính khách,
không thể đòi hỏi Bộ trưởng am hiểu mọi thứ chuyên môn, kỹ thuật.
Liên quan đến sự cố môi trường biển lịch sử ở 4 tỉnh miền
Trung, các nhóm chuyên môn kỹ thuật giúp việc cũng đã tham mưu, cố vấn cho các
lãnh đạo Bộ không được chuẩn. Chất lượng tham mưu là có vấn đề. Điển hình nhất
là đưa ra kết luận về nguyên nhân cá chết là do các độc tố phenol, không những
sai về mặt khoa học, đối kháng với thực tế mà còn làm xã hội nóng và căng thẳng
(xem bài viết “cần trả lại chân lý khoa học cho kết luận về nguyên nhân cá chết).
Có một vài doanh nghiệp, nước thải sau xử lý cho chảy vào bể
sinh học nuôi một vài loại tôm cá. Các đoàn khách thăm quan, hay cán bộ thanh
tra môi trường đều được mời xem. Doanh nghiệp đã “trình diễn” với khách, cho tận
mắt được nhìn thấy đoàn cá bơi lội tung tăng trong bể, chứng tỏ rằng chất lượng
nước là tốt, xử lý đạt chuẩn, doanh nghiệp
đã tuân thủ các qui định, luật pháp bảo vệ môi trường; cán bộ thanh tra yên tâm
ra về.
Tuy nhiên, xét về kỹ thuật chuyên môn, không thể lấy cá sống,
khỏe mạnh bơi lội làm tiêu chí để đánh giá chất lượng nước là tốt, an toàn và đạt
chuẩn được. Chỉ cần lấy 1 độc tố là phenol (vì Hội đồng KH&CN quốc gia về
xác định nguyên nhân cá chết đã kết luận là do phenol) để phân tích, sau đó
tương tự áp dụng cho những độc tố khác nếu
cần:
QCVN 40:2011/BTNMT: Áp dụng cho nước thải công nghiệp. Nồng
độ tổng phenol tối đa được phép có trong nước thải xả ra biển là 0,5mg/L, (nếu
xả vào nguồn cho cấp nước sinh hoạt là 0,1mg/L). Mức nồng độ này là giới hạn đỏ
mà doanh nghiệp không được phép vượt qua. Ví dụ, nếu nước thải của Formosa Hà
Tĩnh đã qua xử lý tại bể sinh học, các đàn cá vẫn bơi lội tung tăng, có nồng độ
phenol là 0,6mg/L (vượt 20%), tức là đã phạm luật, phải bị xử phạt.
Nồng độ của phenol làm cá chết sau 96 giờ tiếp xúc (LC50) trung
bình là 50mg/L. Vậy, nếu nồng độ thực tế của tổng phenol trong bể sinh học của
doanh nghiệp là từ 1 – 5mg/L thì cá vẫn sống bơi lội, không thể chết được. Nồng
độ này đã vượt từ 2 – 10 lần (200% –
1000%)!!! giới hạn đỏ của QCVN. Con cá thực sự đã “đánh lừa” chúng ta. Doanh
nghiệp đã vượt 1000% QCVN mà vẫn được “hoan nghênh”.
Trên thế giới, chưa phát hiện ra một loài cá siêu nhậy cảm
nào, kể cả cá cảnh rất quí hiếm và đắt tiền của Nhật bản, cũng không thể có độ
nhậy chính xác với nồng độ các độc tố sai lệch 20% mức qui chuẩn cho phép. Chưa
phát hiện ra một cơ quan nào của một loài cá nào đó như là một sensor (cảm thụ,
cảm nhận) nhậy cảm, định lượng chuẩn xác về các độc tố khác nhau có trong nước
thay cho các thiết bị phân tích hóa học hiện đại. Cá chỉ chết khi nồng độ
phenol ở mức LC50 mà thôi. Do vậy, trên thế giới, chưa có nước nào có qui định
lấy tiêu chí tôm cá sống khỏe làm căn cứ, thước đo đánh giá chất lượng nước.
Thực tế, trên đất nước chúng ta, hàng ngày, hàng giờ có hàng
vạn doanh nghiệp đang vi phạm trong việc xả thải; đã bức tử nhiều ao hồ, sông
ngòi. Trong nhiều ao bé rất bẩn, thối đen mà cá vẫn sống (nếu còn oxy); vẫn ăn
và tích tụ sinh học nhiều độc tố, kim loại nặng vào trong cơ thể của chúng. Như
vậy tôm cá đã hoàn toàn không chết vì bất cứ một độc tố nào cả. Cá chết nhiều,
sau một đêm ngủ dậy phần lớn là do ao hồ bị cạn kiệt oxy; do tất cả mọi sinh vật
sống trong ao hồ cạnh tranh nhau khốc liệt về oxy vốn đã rất khan hiếm vào ban
đêm. Ao hồ nào càng nhiều các hợp chất hữu cơ (có chỉ số nhu cầu oxy sinh hóa
(BOD5 ) càng cao thì các quần thể vi sinh, vi khuẩn hiếu khí (aerobic
microorganisms, bacteria) càng phát triển. Trong cạnh tranh “tiêu dùng” oxy với
tôm cá chúng luôn thắng thế, cá phải chết. Cá chết lác đác, rải rác là do bị ốm
đau, bệnh tật. Do vậy, việc lấy tôm cá như những bio-sensors hay bio-indicators
về nồng độ các chất ô nhiễm (pollutants) trong nước là hoàn toàn sai, gây tốn
kém cho doanh nghiệp (vì phải xây bể sinh học) và thiệt hại cho sức khỏe môi
trường.
* Tựa của trang blog
Nguồn:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét