Nguyễn Thị Từ Huy
Đầu năm 2016, ngay trước đại hội XII của đảng cộng sản Việt
Nam, tôi có viết một loạt bài đặt vấn đề về khả năng cải cách hệ thống chính trị
ở Việt Nam. Lúc đó, phải thừa nhận rằng tôi có đôi chút hy vọng khi diễn giải kết
quả của đại hội như là sự thắng thế của những lãnh đạo muốn giữ một sự độc lập
nhất định với Trung Quốc và muốn chống tham nhũng, mà dẫn đầu là ông Nguyễn Phú
Trọng, Tổng bí thư tái cử.
Nhưng gần một năm đã trôi qua, trong khoảng thời
gian đó bao nhiêu thảm hoạ môi trường, thảm hoạ xã hội, đã xảy ra, mà không một
dấu hiệu nào cho thấy hệ thống lãnh đạo có mong muốn và có đủ khả năng cải
cách. Trái lại, người ta chỉ thấy sự gia tăng bắt bớ và đàn áp nhân quyền, đàn
áp báo chí, và gần đây nhất, mới ngày hôm qua, chính quyền còn đàn áp cả những
người dân khốn khổ, những người dân đã bị dồn vào chỗ không còn phương tiện sống.
Đến lúc này đã có thể nói rằng, vì không có năng lực cải
cách, hệ thống chính trị Việt Nam (vốn đã là nguyên nhân của mọi sự suy thoái
trong xã hội và là nguyên nhân của sự kìm hãm phát triển, kìm hãm mọi phương diện)
đã bước vào giai đoạn trầm kha với với vô số khối u đã đến hồi di căn vô phương
cứu chữa. Nhìn đâu trong xã hội cũng thấy vấn đề : giao thông ư ? y tế ư ? môi
trường ư ? kinh tế ư ? khoa học ư ? sản xuất ư ? giáo dục ư ? Có lĩnh vực nào
là không có lời oán thán vang lên dậy đất ? Biển chết, đồng bằng khô cạn, trong
khi thành phố lại ngập lụt, bão lũ tàn phá, nhà máy thuỷ điện xả lũ khiến dân
phải chết, cá không chỉ chết vì nhà máy thép xả chất độc xuống biển miền trung,
hàng tấn cá còn chết trắng cả thủ đô, và nhiều nơi khác trên đất nước. Cá chết
vì độc tố, và người chết vì ung thư do hàng ngày đưa chất độc vào người thông
qua thực phẩm.
Một hệ thống chính trị bất lực và thất bại. Uy tín của đảng
cầm quyền đã sa sút tận đáy. Chỉ cần phân tích một ví dụ, trong vô vàn ví dụ, để
làm dẫn chứng cho sự bất lực của hệ thống: ví dụ về việc chống tham nhũng.
Thất bại trong việc chống tham nhũng không chỉ biểu hiện ở
chỗ một tội phạm tham nhũng như Trịnh Xuân Thanh có thể trốn thoát một cách dễ
dàng. Mà giả sử có bắt được Trịnh Xuân Thanh thì việc chống tham nhũng cũng vẫn
sẽ thất bại như thường. Bởi vụ xử Trịnh Xuân Thanh, nếu có thể xảy ra, chỉ
thành công khi chính quyền dám đưa ra toà tất cả những yếu tố liên quan, từ người
lái xe cho ông Thanh, chủ sở hữu của cái xe hơi đắt tiền do ông Thanh sử dụng,
đến người bố có cái công ty đã đứng tên căn biệt thự xa hoa do ông Thanh sử dụng,
đến cấp trên của ông Thanh là ông Đinh La Thăng, đối tượng trong nhiều bài viết
trên blog của nhà báo Huy Đức trong đó ông Huy Đức đã vạch ra cụ thể những gì
ông Thăng đã làm. Và ông Đinh La Thăng là uỷ viên Bộ chính trị, cơ quan quyền lực
cao nhất nước, nơi quyết định mọi vấn đề của quốc gia. Loạt bài của nhà báo Huy
Đức đã chạm trực tiếp đến uy tín của Bộ chính trị. Để xử vụ Trịnh Xuân Thanh
còn phải đụng đến tất cả các nhân vật quan trọng tại những nơi ông Thanh từng
làm việc, không chỉ Dầu khí, Bộ Công thương, Tỉnh uỷ tỉnh Hậu giang, mà còn phải
đụng đến cả các nhân vật đã ký duyệt thuyên chuyển công tác cho ông Thanh, sau
tất cả những sai phạm mà ông đã thực hiện, đó là Ban tổ chức Trung ương. Nếu luật
pháp không xử được tất cả các đối tượng liên quan, thì Trịnh Xuân Thanh có quyền
nói rằng ông ta bị oan, bởi ông ta không tham nhũng một mình. Còn người dân thì
không nhìn vụ việc như là một vụ chống tham nhũng, mà như là một vụ thanh trừng
phe cánh trong đảng. Vì thế, nếu không xử được đến tận mắt xích cuối cùng có
liên quan đến vụ việc thì không thể coi đó là một thành công, dù có bắt và xử
Trịnh Xuân Thanh. Vậy, ông Đinh La Thăng có bị đưa ra xử không ? Ban tổ chức
Trung ương có bị đưa ra xử không ? Nếu ông Thăng bị xử và khai ra những người
khác, cao hơn ông ta, thì những người đó có bị xử không ?
Tham nhũng là con đẻ của hệ thống chính trị độc tài độc đảng,
trong đó luật pháp chỉ là công cụ của đảng cầm quyền. Và một khi pháp luật chỉ
là công cụ cho một đảng phái thì nó đánh mất vai trò, đánh mất giá trị, và đánh
mất hiệu lực của nó. Tham nhũng chỉ có thể bị hạn chế hoặc được giải quyết khi
có một nền luật pháp công minh. Một nền luật pháp công minh lại không thể tồn tại
trong chế độ độc tài độc đảng. Toàn bộ sự luẩn quẩn này cho thấy rằng hệ thống
chính trị độc đảng hiện tại của Việt Nam là nguyên nhân đẻ ra tham nhũng và tự
nó, bản thân hệ thống, không thể giải quyết vấn đề tham nhũng. Bằng chứng là đã
xử Vinashin, Vinalines, nhưng, mượn cách nói của Huy Đức, các nhân vật như Trịnh
Xuân Thanh và đồng chí của ông ta lại cho ra đời những Vinashin, Vinalines
khác, trong khi mà các nhân vật hưởng lợi lớn nhất từ các vụ tham nhũng thì lại
không thể đụng tới. Càng chống tham nhũng, càng thất bại, tham nhũng càng phát
triển và mang những bộ mặt mới, những hình thái mới.
So sánh một chút để thấy rằng, nếu Thủ tướng Manuel Valls của
Pháp mà ký quyết định thần tốc một cách mờ ám cho phép một công ty huỷ hoại môi
trường cỡ Formosa hoạt động thì ông ta đã phải bị toà án sờ gáy từ lâu. Nicolas
Sarkozy, sau khi rời khỏi ghế tổng thống liền bị gọi ra toà nhiều bận, dù rằng
cho đến lúc này toà vẫn chưa có bằng chứng cho các nghi ngờ về sai phạm tiền bạc
của ông ta, và vì thế ông ta vẫn ra tái tranh cử tổng thống. Nhưng giả sử các bằng
chứng được thu thập thì ông ta nhất định vẫn sẽ phải hầu toà.
Đó là sự khác biệt căn bản giữa một nhà nước pháp quyền như
Cộng hoà Pháp và một nhà nước đảng quyền như Việt Nam. Toà án Việt Nam bất lực,
không thể sờ gáy các lãnh đạo cao cấp, vì họ được đảng độc quyền bảo trợ.
Tham nhũng sẽ tiếp tục là căn bệnh ung thư huỷ hoại dân tộc
chừng nào quyền lực tuyệt đối còn nằm trong tay một đảng chính trị duy nhất, chừng
nào còn chưa có tam quyền phân lập. Chừng nào mà cả ba nhánh quyền lực còn bị
chi phối bởi sự lãnh đạo tuyệt đối của đảng thì chừng đó mọi thứ vẫn còn tiếp tục
suy thoái, tha hoá, và như những gì mà cựu Phó ban Tuyên giáo Trung ương Vũ Ngọc
Hoàng đã nhìn thấy : nếu quyền lực tuyệt đối của đảng không bị kiểm soát thì đảng
tất yếu sẽ suy thoái hơn nữa, và sự suy thoái của đảng sẽ dẫn tới sự sụp đổ chế
độ.
Nói những điều trên để dẫn tới nhận định rằng thất bại trong
việc quản lý, điều hành và giải quyết các vấn đề đất nước là điều không thể
tránh khỏi khi mà Việt Nam vẫn duy trì mô hình chính trị độc tài độc đảng hiện
tại. Đây là một tình thế đau xót mà chúng ta phải hình dung, bởi vì đó có thể
là thực tế chờ đợi chúng ta : trước khi chế độ sụp đổ thì môi trường có thể đã
bị huỷ hoại hết, dân có thể đã mất hết đường sống ; nghĩa là dân tộc có thể phải
chịu nhiều hậu quả quá nặng nề trước khi chế độ sụp đổ.
Người Việt Nam, muốn tự cứu mình, không thể ngồi chờ chế độ
sụp đổ.
Thất bại không thể tránh khỏi của chính quyền đương nhiệm, của
đảng cầm quyền đương nhiệm, đòi hỏi ở Việt Nam phải hình thành những đảng phái
chính trị khác, những đảng chính trị có khả năng giải quyết các vấn đề của quốc
gia, có khả năng cứu nước, cứu môi trường, cứu dân tộc khỏi thảm hoạ diệt vong.
Đòi hỏi này giờ đây đã là một đòi hỏi cấp bách, trước tình thế tuyệt vọng mà cả
nước đang lâm vào hiện nay.
Paris, 19/10/2016
Nguyễn Thị Từ Huy
Nguồn:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét