Bùi Quang Vơm

Donald Trump. Nguồn: internet
Từ sau ngày 08/11/2016, Tổng thống đắc cử Donald Trump
hình như chưa có một phát ngôn nào, dù chỉ là dính líu tới biển
Đông. Điều này nói rằng, dù có cố tình an ủi, hoặc có
cố tình tìm mọi lý do để tự an ủi, người Việt, trong đó có cả
chính quyền cộng sản Hà Nội đều có chung một tâm trạng lo lắng tới
số phận của biển Đông.
Trước sự kiện Nhật Bản vội vã phê chuẩn Hiệp định
TPP trước khi thủ tướng Nhật ABE đi Mỹ gặp trực tiếp TRUMP một ngày,
trước một cuộc gặp lớn hơn với các nền kinh tế Thái bình dương tại
Thượng đỉnh APEC Peru ngày 19-20/11/2016, cho thấy một tâm lý lo lắng
tới mức hoảng sợ một nước MỸ dưới tay TRUMP sẽ bỏ mặc Nhật Bản tự
đối phó với đe dọa hiếu chiến của Trung Quốc.
Việc Quốc Hội Nhật đã cố tình phê chuẩn TPP như một
việc “đã rồi”, buộc TRUMP phải chấp nhận, và lấy cớ không còn khả
năng đảo ngược để vận động APEC tạo sức ép với Tổng thống Mỹ, cho
thấy rõ ràng đối với Nhật Bản, công cụ hiệu quả lớn nhất, nếu
không là duy nhất chống lại mối đe dọa Trung Hoa chính là TPP.
Nhưng TRUMP vẫn giữ tuyên bố sẽ bác bỏ TPP ngay cả
trước một sức ép và tâm lý như vậy, và ông ABE vẫn phải tuyên bố,
cuộc gặp là “thẳng thắn” và “ấm cúng”.
Tại sao lại như vậy ? Ông ABE đã nhận được gì từ
những thảo luận “ngầm” giữa ông và TRUMP. “Thẳng thắn”, nghĩa là ông
đã nói với TRUMP về tuyên bố của TRUMP về việc rút quân Mỹ khỏi
OKINAWA, giảm chi phí cho các hoạt động quân sự của MỸ tại Nhật, gợi
ý để Nhật tự phát triển vũ khí hạt nhân nhằm tự đối đầu với Trung
Quốc, giảm cho Mỹ khỏi những chi phí tốn kém chỉ phục vụ nền an
ninh Nhật và tách Mỹ ra khỏi một cuộc chiến Trung Nhật có thể sẽ
rất tai hại cho nền kinh tế Mỹ? Thẳng thắn, vì chắc chắn Nhật Bản
phản đối gay gắt, thậm chí có thể nặng lời quy kết TRUMP là phản
bội đồng minh.
Nhưng còn “nồng ấm”nghĩa là gì, có thể là gì, nếu
TPP vẫn sẽ bị từ chối?
Khác với bất cứ cuộc thương thảo nào khác, thương
thảo lần này giữa ông ABE và TRUMP sẽ không có nội dung nào quan
trọng hơn là mối quan hệ an ninh giữa Nhật với Trung Quốc, trong đó,
át chủ bài là sự phê chuẩn TPP.
Và TRUMP đã giải cơn stress lớn này của ông ABE như
thế nào?
Rất khó đoán và không trái với một đặc tính đã
giúp TRUMP đắc cử là đặc tính “khó đoán”. Phải dùng một lối suy
diễn cũng thật khó đoán, may ra rơi phần nào vào những cái khó đoán
của TRUMP.
Trump sẽ kích động một cuộc chạy đua vũ trang “giả
nhưng thật, thật nhưng giả”. Nghĩa là Nhật và Hàn sẽ được cung cấp
các tài liệu và hỗ trợ kinh phí để làm như “thiết lập ngành công
nghiệp hạt nhân”. Dẫu không thật thì Trung Quốc không thể làm gì khác
là tăng cường đầu tư. Một Trung Quốc phải đối phó với ba nền hạt
nhân, sẽ như da một con ếch căng ra ba góc. Nạn tự chảy máu trong một
nền kinh tế đã kiệt sức, sẽ đưa Trung Quốc vào tình huống của Liên
xô năm 1989, ít nhất thì Trung Quốc cũng chỉ còn là cái thùng rỗng
đối với các dự án khổng lồ đầy tham vọng lũng đọan nền tài chính
thế giới. Với việc này, nếu Trung Quốc không sụp đổ thì cũng chỉ
là một con hổ trong cũi sắt, may lắm, người ta cũng chỉ nghe tiếng
gầm, có phần cay đắng, của nó.
Và chỉ “giả như thật” thì cũng đủ để Bình Nhưỡng
tự sụp đổ vì kiệt quệ với những cơn ác mộng của mình. Những tư duy
độc ác này, trong thế giới văn minh có thể coi là bất thường, nhưng
bất thường thì thành khó đoán, mà khó đoán thì đúng loại với TRUMP
hay Duterte.
Với tư duy của một con buôn có hạng, và sĩ diện của
một kẻ ngạo mạn, huênh hoang, TRUMP sẽ không chịu để Trung Quốc vượt
mặt theo kiểu khôn vặt, điều mà tất cả các nhà trị quốc quentôn
trọng thể diện và văn hoá kiêu hãnh trước đây, đã vì thế mà thất
bại trước một kiểu văn hoá bất chấp, kết quả biện minh cho thủ
đoạn, của các bậc vĩ nhân Trung Quốc.
Hoặc đồng nhân dân tệ phải được tăng lên tới 45% hoặc
hàng hoá Trung Quốc vào Mỹ phải chịu thuế tới 45%. Hàng hoá Trung
Quốc, ngoài chuyện đang chịu tẩy chay vì độc hại trên toàn địa cầu,
sẽ không còn rẻ so với hàng Mỹ, sẽ một mặt, làm cho nền kinh tế
đang còn tồn tại nhờ xuất khẩu của Trung Quốc không còn đất sống, một
mặt, toàn bộ tiền vốn Mỹ đang đầu tư vào Trung Quốc sẽ được rút về
Mỹ, tạo công ăn việc làm cho người Mỹ. Cùng với Nhật và Hàn
Quốc,khoảng 30% lượng tiền vốn đầu tư, tạo ra gần 60% lượng hàng hoá
xuất khẩu của Trung Quốc sẽ không cánh mà bay. Nghĩa là khoảng 30%
GDP biến mất, gần 50 triệu việc làm biến mất. Không có gì gây thiệt
hại cho nền kinh tế của Trung Quốc hơn thế. Và không có gì làm cho
lãnh đạo Trung Quốc sợ hơn thế.
Trật tự kinh tế thế giới sẽ quay lại thời kỳ trước
khi Trung quốc vào WTO. Tiền vốn Nhật và Hàn Quốc sẽ quay sang châu
Âu, sẽ quay lại Mỹ, hay ít nhất cũng chuyển sang các nước ASEAN. Và
những gì là “Giấc mơ Trung Hoa”, những gì là “Đường tơ luạ”, là “Đại
ngân hàng đầu tư phát triển”, chả có ai hô, mà tự khắc “biến”.
Có thể những chuyện này là chuyện khó trở thành
thực tế, và nhất là không thể thực thi đượctrong một sớm một chiều,
nhưng vì không khả thi, nên khó đoán, và vì khó đoán, nên nó đúng là
tính cách của TRUMP, và vì đúng là tính cách của TRUMP, nên, nếu
TRUMP còn là Tổng thống Mỹ ngày nào, thì cái khó đoán ấy sẽ có
khả năng thực thi lớn nhất.
Vì thế mà, dù TRUMP vẫn bác bỏ TPP, ABE vẫn thấy
là “ấm cúng”.
Những chuyện ít có lãi, và có lãi nhưng chậm và
cần vốn đầu tư ban đầu quá lớn như việc an ninh và tự do hàng hải
biển Đông, và chuyện không đâu như chuyện nhân quyền tại một quốc gia
mắt muỗi Việt Nam, với cái đầu thực dụng và vị lợi nhuận của nhà
kinh doanh làm tổng thống, thì sẽ chẳng bõ để ông ta bận tâm.
“Khôn thì sống, mống thì chết”, đó là triết lý cần
và đủ cho các nhà lãnh đạo Việt Nam. Việc ông Đinh Thế Huynh cất công
đi Mỹ 8 ngày, thăm dò số phận của TPP, thường trực ban bí thư, tức
là vị trí quyền lực thứ hai, quyết định chính sách, có được xem là
tương đương Thủ tướng ở thể chế thông thường không, đã thành công dã
tràng.
Cái quyết tâm giữ tỷ lệ tăng trưởng 6,7% GDP trong
nghị quyết 05, quyết tâm đẩy mạnh quá trình hội nhập và chủ trương
“cải cách hoạt động của Tổng liên đoàn lao động” đối phó với công
đoàn độc lập, trong nghị quyết 06, thuộc TW4 vừa rồi, sẽ giống như
những quả đấm trí tuệ của toàn đảng chỉ để “đấm vào bị bông”.
Sự vĩ đại của một tổng bí thư lần đầu tiên ra được
tới sáu nghị quyết (chỉ thấy công khai nghị quyết 04, 05 và 06) cho
một hội nghị trung ương 4, nhiệm kỳ XII, chỉ vừa ký chưa ráo mực đã
phá sản. Cùng với TRUMP, cùng với sự ra đi của TPP chưa rõ số phận,
lãnh đạo đảng hoàn toàn mất hướng với một tổng bí thư chỉ biết
viết sách về thủ đoạn xây dựng đảng và tiêu diệt phe nhóm, không một
chút hiểu biết về lý thuyết kinh tế, với một ông thủ tướng có trình
độ văn hoá hạn chế tới mức khó chấp nhận.
Cái chính danh chủ quyền của một thể chế chính trị
do đảng cầm quyền, phải mất gần 30 năm để được nền chính trị Mỹ
thưà nhận, vừa hiện hình đầy tham vọng với chính quyền bao dung 8 năm
của OBAMA, đang biến mất. Bây giờ, không thể lập lờ đánh lận con đen
được nưã. Sẽ không thể có kinh tế dính đuôi “xã hội chủ nghĩa, kinh
tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” mà vẫn được thưà nhận là kinh tế
thị trường. Sẽ không có loại nhân quyền trong phạm vi biên giới quốc
gia, nhân quyền riêng của chế độ độc đảng, loại nhân quyền có tính
đảng.
Lối thoát phía trước là chân thành hội nhập, làm
những gì mà một nền kinh tế thật sự cần làm, cần có để phát
triển. Hãy làm những gì mà một xã hội dân chủ thực sự cần có để
ổn định và giải phóng năng lượng. Không thể tồn tại chỉ nhờ khôn
lỏi, luồn lách giữa những kẽ hở của thiên hạ và bằng lừa lọc.
Đảng cộng sản Việt Nam hoặc cải tổ thật sự hoặc lại phải chờ đợi
một chu kỳ bao dung nhẹ dạ mới của Mỹ để lại sử dụng thủ đoạn khôn
lỏi, lập lờ tính chính danh của thể chế.
Chủ nghĩa ích kỷ sẽ tạo ra chủ nghĩa ích kỷ. Cao
nhân sẽ có cao nhân trị. Chủ nghĩa ích kỷ dân tộc đã náo loạn thế
giới. Trung Quốc là nguồn gốc của tư tưởng khoanh vùng lợi ích trong
phạm vi biên giới lãnh thổ, nguồn gốc của chia rẽ cộng đồng châu Âu. Trung
Quốc tạo ra luân lý của Brexit. Trung Quốc đã tạo ra TRUMP. Và TRUMP
sẽ là người chiến thắng, vì TRUMP là người đến sau.
Nhưng riêng về chuyện biển Đông, thì khó có thể đoán
trước.
TRUMP sẽ không ham hố cái “lợi ích cốt lõi tại vùng
biển Đông Nam Á”. Mặc dù sẽ không bao giờ chịu nhả cho Trung Quốc.
Nhưng trước mắt, trong một tương lai gần, TRUMP sẽ chỉ quan sát diễn
biến.
TRUMP sẽ nhìn kỹ xem Duterte làm gì, Malaisie làm gì
và Trung Quốc hành xử ra sao. Và quan tâm của TRUMP sẽ là Trung Quốc
và sẽ chỉ là Trung Quốc. Đơn giản chỉ với một triết lý, nếu cái
cây mà chết, thì những loại dây leo sẽ tự nhiên chết.
Trung Quốc, với bản tính tham lam thực dụng, sẽ không
bỏ lỡ cơ hội khi Mỹ không còn khả năng can thiệp trực tiếp do Duterte
dỡ bỏ hiệp ước an ninh tương hỗ ký với Mỹ năm 1951. Và khi không còn
Philippines và Malaisie cùng với Brunei, Việt Nam không còn chỗ bám cho
một chính sách đa phương. Nếu Trường Sa bị mất, vì một “sự cố” được
xắp đặt nào đó, thì dù Mỹ không muốn, cũng sẽ chỉ còn quyền tuyên
bố cảnh cáo Trung Quốc bằng con đường ngoại giao, và sẽ cho qua, khi
nhận được lợi ích do Trung Quốc “hối lộ”. TRUMP cũng chỉ cần có
vậy. Không mất gì mà được lợi.
TRUMP dù sẽ tìm cách diệt Trung Quốc, nhưng không
phải vì Việt Nam và càng không phải để đòi lại đảo cho Việt Nam.
Một nước Việt Nam không dân chủ, chẳng có giá trị gì với lợi ích
của Mỹ, chẳng đáng để TRUMP bận tâm. Việt Nam sẽ vĩnh viễn không còn
đảo. Và Mỹ vẫn có tự do hàng hải do Trung Quốc sẵn lòng cung cấp.
Đảo là của Việt nam và Việt Nam chẳng là gì với Mỹ.Mỹ vẫn tôn
trọng “quyền tự lựa chọn của Việt Nam, không can thiệp vào công việc
nội bộ của Việt nam”.
Đúng là “trâu bò đánh nhau, ruồi muỗi chết”. Cái
trò khôn vặt, làm bạn với tất cả, sẽ chẳng có ai làm bạn thật khi
lâm nguy. Nếu cả với kẻ thù cũng làm bạn, thì bạn với kẻ thù là
một. Và nếu bạn chết thì sẽ chẳng có ai viếng bạn, vì trong những
người viếng sẽ có cả bạn và kẻ thù. Họ sẽ đánh chém nhau và giết
nhau ngay trên đám tang của bạn. Có thể khi chưa chết, ai cũng tử tế,
nhưng khi nằm xuống, dù thảm thương, sẽ chỉ có những người đứng nhìn
bạn từ xa.
Nếu ngay cả NATO, ngay cả Nhật, Hàn Quốc, TRUMP cũng
không cho không gì, thì Việt Nam có thể hối lộ nước MỸ hoặc bằng
chế độ chuyên chính độc đảng, hoặc bằng tự do của hơn 90 triệu dân
chúng mà đảng đang cai trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét