Nguồn: Elizabeth Drew, “America’s Race to the Ballot’s
Bottom”, Project Syndicate, 01/11/2016.
Chiến dịch tranh cử Tổng thống của Hillary Clinton đã bị chia rẽ giữa hai mục tiêu là cố gắng bảo đảm chiến thắng lớn nhất có thể cho cá nhân bà Clinton và việc trực tiếp giúp đỡ các đảng viên Dân chủ khác đang ứng cử vào các vị trí thống đốc bang và các cơ quan lập pháp cấp thấp hơn. Câu hỏi là liệu bà Clinton có thể giúp các ứng viên cấp thấp nhiều hơn bằng cách giành chiến thắng một cách thuyết phục – và tạo đà cho họ – hay bằng cách dành thời gian và tiền bạc để giúp đỡ từng người một.
Phe Clinton đã quyết định theo đuổi cả hai chiến lược. Trong
thời gian chỉ một tuần trước bầu cử, hai ứng viên tổng thống đang chạy ngang chạy
dọc khắp đất nước: trong khi ứng viên của Đảng Cộng hòa Donald Trump đang vật lộn
nhằm gom đủ 270 lá phiếu của Đại cử tri đoàn để giành thắng lợi thì bà Clinton
lại nỗ lực bảo đảm một chiến thắng càng lớn càng tốt – đó là giành đa số phiếu
từ cả cử tri phổ thông lẫn Đại cử tri đoàn.
Chỉ một tuần trước đây, có vẻ như bà Clinton đang tiến tới một
thắng lợi áp đảo. Nhưng ngày 28 tháng Mười, Giám đốc FBI James Comey đã gửi thư
đến Quốc hội thông báo ông ta sẽ mở lại cuộc điều tra bà Clinton về việc sử dụng
một máy chủ thư điện tử cá nhân trong thời gian bà làm Ngoại trưởng. Lý do là
gì? Hàng ngàn thư điện tử đã được tìm thấy trong máy tính xách tay của người chồng
đã ly thân của Huma Abedin, trợ lý thân cận nhất của bà Clinton, khi FBI tiến
hành một cuộc điều tra riêng về các hoạt động của cá nhân ông này. (Nghe như một
kịch bản phim).
Thông báo của ông Comey đã gây náo loạn nhưng đến nay chưa tạo
ra ảnh hưởng đáng kể. Chiến dịch tranh cử
của bà Clinton thậm chí chưa từ bỏ việc giành phiếu tại các bang lâu nay được
coi là thành trì của Đảng Cộng hòa như Arizona, Georgia và Utah. Còn ông Trump,
dù cảm thấy được tiếp sức bởi phát hiện của FBI, vẫn tiếp tục chạy theo các
bang như New Mexico vốn chỉ có thể đem lại cho ông ít phiếu bầu của Đại cử tri
đoàn. Nhưng ông Trump, với vốn kinh nghiệm chính trị ít ỏi, lại cứ tự coi mình
là chiến lược gia chính trị vĩ đại.
Trump có ít đồng minh chính trị hữu ích, trong khi bà
Clinton có nhiều đại diện bao gồm chồng của bà là cựu Tổng thống Bill Clinton;
Tổng thống Barack Obama và Đệ nhất Phu nhân Michelle Obama, ngôi sao bất ngờ
trong kỳ bầu cử năm nay; và Phó Tổng thống Joe Biden cùng ông Tim Kaine, người
phó trong liên danh tranh cử của bà. Hai ngôi sao của phe tả là Elizabeth
Warren và Bernie Sanders cũng vận động cho bà Clinton; nếu bà thắng cử, họ sẽ
đòi phần thưởng là các yêu cầu về chính sách cũng như bổ nhiệm người vào các vị
trí.
Trong khi đó, bà Clinton đã xuất hiện bên cạnh các ứng viên
Dân chủ đang muốn thế chân các Thượng nghị sĩ đương nhiệm của Đảng Cộng hòa,
bao gồm Katie McGinty, người muốn thay thế Thượng nghị sĩ Pat Toomey tại
Pennsylvania; Thống đốc Maggie Hassan, người đang mong lật đổ Thượng nghị sĩ
Kelly Ayotte tại New Hampshire; và Deborah Ross, người đang tấn công mạnh Thượng
nghị sĩ Richard Burr tại Bắc Carolina.
Chiến dịch của bà Clinton đã đổ tiền cho nhiều cuộc đua
giành ghế tại Thượng viện, Hạ viện, ghế Thống đốc bang, thậm chí cả bầu cử vào
cơ quan lập pháp bang, và các nhân viên tại điểm tranh cử, các tình nguyện viên
thuộc phe Clinton được khuyến khích giúp đỡ các ứng viên trong các cuộc đua cấp
thấp khốc liệt này. Về phần mình, ông Obama gần đây đã ghi hình một loạt video ủng
hộ các ứng viên Dân chủ chạy đua vào Thượng viện, Hạ viện và các cơ quan lập
pháp bang. Nhiều nhà bình luận cho rằng thông báo của FBI sẽ giúp phe Cộng hòa
trong các cuộc bầu cử cấp thấp nhưng đó chỉ thuần túy là suy đoán.
Nếu bà Clinton giành
được Nhà Trắng và các đảng viên Cộng hòa đương nhiệm thất cử, Hoa Kỳ sẽ có một
cuộc bầu cử mà một đảng thắng toàn diện. Nhưng khả năng là chúng ta sẽ không biết
được kết quả cho đến tận phút cuối. Trong cuộc bầu cử năm 1980, khi mà ông
Ronald Reagan và phe Cộng hòa thắng áp đảo Tổng thống Jimmy Carter và đẩy nhiều
đảng viên Dân chủ theo quan điểm tự do ra khỏi Thượng viện, cuộc đua giành ghế
Tổng thống vẫn gần như bất phân thắng bại đến tận tuần cuối cùng.
Kể cả nếu phe Dân chủ giành lại Thượng viện với chiến thắng
toàn diện, tuần trăng mật cũng không kéo dài. Sau 2 năm nữa, một phần ba số ghế
trong Thượng viện sẽ được bầu lại và số lượng Thượng nghị sĩ Dân chủ phải lo bảo
vệ vị trí của mình sẽ đông hơn bên Đảng Cộng hòa – ngược lại với tình hình năm
nay.
Tất nhiên, chiến dịch của bà Clinton giúp đỡ các ứng viên
trong các cuộc bầu cử cấp thấp không phải vì lý do kiểu “từ thiện”. Chính quyền
của bà sẽ dễ hoạt động hơn nếu trong Thượng viện có thêm Thượng nghị sĩ thuộc Đảng
Dân chủ. Đảng Dân chủ được nhiều người kỳ vọng sẽ giành lại Thượng viện, nhưng
khó có thể giành được Hạ viện vì cần lấy thêm 30 ghế từ phe Cộng hòa, một nhiệm
vụ gần như không thể. (Phần lớn các ghế Hạ nghị sĩ bị nạn gian lận bầu cử bằng
cách vẽ lại ranh giới các khu vực bỏ phiếu nhằm làm lợi cho đảng đang nắm quyền
ở các bang [gerrymandering]). Nhưng kể cả nếu đảng Dân chủ giành lại được đa số
trong Thượng viện gồm 100 thành viên, thì đảng Cộng hòa sẽ vẫn có thể nắm quyền
đe dọa cản trở thông qua các dự luật, bổ nhiệm chức vụ của chính quyền Clinton
trong các khu vực hành pháp và Tòa án tối cao, bằng cách áp dụng thủ thuật
filibuster, một thủ thuật mà nếu muốn phá vỡ phải cần tối thiểu 60 phiếu ủng hộ.
Còn một lý do quan trọng khác để chiến dịch vận động và các
đại diện có tên tuổi của bà Clinton giúp đỡ ứng viên trong các cuộc bầu cử cấp
thấp. Cả hai đảng đều muốn tăng cường nắm giữ càng nhiều càng tốt các vị trí tại
cấp bang vì đảng nào vừa nắm được vị trí thống đốc bang, vừa nắm được ít nhất một
trong hai cơ quan lập pháp thì sẽ có thể giám sát cách thức phân chia lại khu vực
bầu cử quốc hội (được tiến hành 10 năm một lần). Cách phân chia sẽ ảnh hưởng đến
cơ cấu đảng phái trong Hạ viện và do đó tác động đến quá trình xây dựng luật của
liên bang. (Chỉ có Thượng viện bỏ phiếu về các nhân sự dự kiến bổ nhiệm theo đề
cử của Tổng thống).
Các bang cũng là nơi các đảng xây dựng lực lượng ứng viên tiềm
năng cho các vị trí tương lai của liên bang. Các đảng viên Cộng hòa đã nhìn ra
tầm quan trọng của chính trị cấp bang từ rất sớm so với bên Dân chủ, và họ đã
xây dựng được nền tảng tại các bang vững chắc hơn nhiều. Ví dụ, mặc dù ông
Obama giành được sự ủng hộ của bang Ohio trong hai kỳ bầu cử vừa qua, nhưng những
người Cộng hòa vẫn chiếm 75% tổng số nghị sĩ hiện nay của bang.
Bầu cử của Hoa kỳ hiện nay đầy bấp bênh. Không ai có thể biết
điều gì sẽ phát sinh để tác động đến cuộc đua, nhưng tốt hơn nên thừa nhận rằng
sẽ có biến động. Ít nhất là các thông tin tiết lộ từ Wikileaks có thể tiếp tục
xuất hiện, thế nhưng, dù gây chút lúng túng cho nhà Clinton, Wikileaks chưa hé
lộ gì về (cáo buộc) tham nhũng ở Quỹ Clinton hoặc những sai lầm triển khai
chính sách của Hillary Clinton khi bà còn là Ngoại trưởng.
Tính đến thời điểm ông Comey gửi thư thông báo mở lại cuộc
điều tra, hàng triệu cử tri Hoa kỳ đã bỏ phiếu sớm xong. Chúng ta không thể biết
từ nay đến Ngày Bầu cử, những vụ tiết lộ thông tin sẽ ảnh hưởng thế nào đến kết
quả. Điều chúng ta có thể biết chắc là không có phát sinh mới nào có thể giúp
ông Trump trở nên phù hợp với chiếc ghế Tổng thống hơn bà Clinton.
***
Elizabeth Drew là cộng tác viên thường xuyên của The New
York Review of Books, là tác giả của bài viết, gần đây nhất trên Tạp chí Washington
Journal, “Reporting Watergate and Richard Nixon’s Downfall” (Tường thuật vụ
Watergate và cú ngã ngựa của Richard Nixon).
Copyright: Project Syndicate 2016 – America’s Race to the
Ballot’s Bottom
Nguồn: http://nghiencuuquocte.org
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét