Tổng bí thư CSVN Nguyễn Phú Trọng tiếp Bộ trưởng Quốc phòng
Hoa Kỳ hôm 25 tháng 01 năm 2018 AFP
Nhất thể hoá là khái niệm không còn mới ở Việt Nam. Cho tới
thời điểm hiện tại, nhất thể hoá đã được thực hiện ở nhiều địa phương trên cả
nước và thu được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, vấn đề nhất thể hoá các
chức danh cao nhất trong Đảng và Nhà nước liệu sẽ được áp dụng trong bối cảnh
hiện nay và quá trình này sẽ gặp những khó khăn hay thuận lợi gì? Phóng viên
đài RFA đã có cuộc phỏng vấn với Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng, người đã có nhiều
năm nghiên cứu về các chính sách đối nội và đối ngoại của chính phủ Việt Nam.
RFA: Thưa giáo sư,
ngày 13/2 vừa qua, Tổng bí thư CSVN, ông Nguyễn Phú Trọng, đã có cuộc gặp
mặt chúc Tết các vị lão thành cách mạng, các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng,
Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng thời gửi đi lời chúc tết đến đồng bào
chiến sĩ cả nước và kiều bào ở hải ngoại. Theo truyền thống thì hoạt động này
được chỉ được thực hiện bởi Chủ tịch nước vào thời khắc giao thừa trên sóng
truyền hình quốc gia mà thôi. Giáo sư
nhìn nhận sự việc này như thế nào?
Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng: Ngay sau khi được Đại hội Đảng lần
thứ XII tái bầu làm Tổng bí thư, ông Trọng đã bắt tay vào việc củng cố quyền lực
của Đảng trên toàn thể hệ thống chính trị qua viêc cắt cử người vào các vị trí
lãnh đạo ở trung ương và chiến dịch đánh tham nhũng để loại bỏ các phần tử mà
ông cho là bất xứng và lạm quyền. Kết quả là ngày nay Tổng bí thư là người có
thực quyền cao nhất. Việc để cho ông Trọng chúc Tết cả nước phản ánh thực tế
chính trị ấy. Để đề cao một phần nào vai trò của Chủ tịch nước trên bình diện
quốc tế, ngay sau đó, ngày 14/2, ông Trần Đại Quang đã được cắt cử điện đàm với
Tổng thống Donald Trump để trao đổi về nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề Biển
Đông.
Khó có thể nói rằng việc hợp nhất chức danh Tổng bí thư với
Chủ tịch nước “sẽ sớm xảy ra nay mai" - Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng
RFA: Tỉnh Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trên cả nước đã
áp dụng mô hình nhất thể hoá và đã thu được những thành công đáng kể. Hiện tại
cũng đã có nhiều địa phương cấp xã, huyện đã được áp dụng mô hình này. Vậy giáo
sư có nghĩ rằng việc nhất thể hoá các chức danh cao nhất, cụ thể là Tổng bí thư
và Chủ tịch nước sẽ sớm xảy ra trong nay mai không? Ý kiến của ông như thế nào
nếu trường hợp này xảy ra?
Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng Về trường hợp Quảng Ninh thì người
ta khen nhiều lắm. Tuy nhiên, vấn đề gộp chức danh đã đươc ghi vào Nghị quyết của
Đại hội XII từ hai năm trước đây. Tháng 3 năm ngoái, trong một hội nghị trực
tuyến với sự tham dự của môt số ủy viên Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung
ương, môt số người đề nghị nên hợp hai chức danh thành một tại một số tỉnh.
Trong giai đoạn đó cũng có người như Tiến sĩ Nguyên Sĩ Dũng đề cập đến khả năng
hợp hai chức danh Tổng bí thư và Chủ tịch nước. Nhưng trong bài diễn văn bế mạc
Trung ương VI kết thúc hồi tháng 10 năm ngoái, ông Trọng chỉ nói đến việc nhất
thể hóa chức vụ chỉ huy ở những huyện nào mà “điều kiện cho phép” mà thôi.
Nghĩa là Đảng vẫn hết sức dè dặt. Trong tình trạng ấy, khó có thể nói rằng việc
hợp nhất chức danh Tổng bí thư với Chủ tịch nước “sẽ sớm xảy ra nay mai.”
RFA: Vậy đâu là những khó khăn và thuận lợi của việc nhất thể
hoá các chức danh cao cấp nhất trong Đảng
và Chính quyền, thưa giáo sư?
Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng: Điểm thứ nhất, về phương diện nghi
lễ, thủ tục ngoại giao thì nó làm giản dị trong việc những người lãnh đạo cao cấp
nhất của Việt Nam khi tiếp xúc với nước ngoài. Còn về phương diện thực tiễn,
chính trị thì nó rất lợi vì nó tạo ra cái mà người ta gọi là “chỉ huy thống nhất”
– chỉ có một người nói thôi. Còn cái phương cách gọi là lãnh đạo tập thể hay
quyết định tập thể nó chỉ là kết quả của mẫu số chung nhỏ nhất thành ra không
thể làm những quyết định có tính cách quyết liệt, kịp thời, nhanh chóng, vốn là
những quyết định hết sức cần thiết để đối phó với tình trạng thế giới thay đổi
rất nhiều. Vì thế nên Việt Nam trong quá khứ đã bị bỏ lỡ rất nhiều cơ hội vì sự
lừng chừng. Đó là việc lợi của nó. Còn việc khó khăn hay không khó khăn thì
mình thấy ở các nước, rất nhiều Đảng cộng sản có thể nói thầu hết, thì họ đều
nhất thể hoá cả, Tổng bí thư kiêm nhiệm luôn nhà lãnh đạo của Hành pháp. Nhưng
riêng Việt Nam thì Đảng lãnh đạo tuyêt đối và được đại diện bởi ông Tổng bí
thư, còn Hành pháp thì chỉ thi hành thôi và việc thi hành đại diện bởi ông Thủ
tướng nhưng ở Việt Nam thì hành pháp lại có thêm ông Chủ tịch nước nữa. Do đó,
sự hợp tác giữa hai bên có khó khăn hơn và đó là vấn đề của Việt Nam vì đã có
ông Thủ tướng lại có thêm ông Chủ tịch nước nữa. Có lẽ một phần vì nhưng lý do ấy
mà Nikita Khrushchev, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Nga Xô từ năm 1953 đã kiêm nhiệm
luôn chức Thủ tướng năm 1958.
Ở các nước, rất nhiều
Đảng cộng sản có thể nói thầu hết, thì họ đều nhất thể hoá cả rồi - Giáo sư
Nguyễn Mạnh Hùng
RFA: Cho đến thời điểm hiện tại, nhất thể hoá đã được áp dụng
tương đối thành công tại Trung Quốc với việc ông Tập Cận Bình kiêm nhiệm cùng
lúc chức danh Tổng bí thư và Chủ tịch nước?
Theo giáo sư, Việt Nam liệu có học tập hoàn toàn mô hình này và xác suất thành
công khi đươc áp dụng ở Việt Nam?
Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng: Như tôi đã nói thì đây là mô hình
lý tưởng của các nước cộng sản mà hầu hết họ đã làm rồi, chỉ còn Việt Nam thôi.
Tuy nhiên ở Việt Nam, vì lý do lịch sử hay là lý do cá nhân thì từ năm 1997,
thì đã có chế độ Tam đầu chế, gồm Thủ tướng – Đảng - Quân đội thành ra vậy.
Nhưng bây giờ đến giai đoạn này rồi thì họ bắt đầu dần cải tổ. Thành ra trong
nhiều năm vừa rồi họ đã nói về chuyện nhập 2 chức danh đó để giản tiện nhưng thực
tế chính trị Việt Nam chưa cho phép nhập 2 chức danh đó. Nhưng mà hiện nay
chúng ta thấy họ đang làm từ từ. Họ mới sát nhập một số chức ở quận/ xã thôi.
Trong Chính phủ như hội nghị tháng 3 tôi nói vừa rồi đó, thì họ chỉ nói đến nhất
thể hoá ở cấp tỉnh thôi, còn ở cấp trung ương nhất thì chưa thấy ai đề cập đến.
Ở ngoài thì có thể có một số người đã nói đến như ông Nguyễn Sĩ Dũng hay một số
người khác nhưng trong Đảng chính thức thì chưa thấy có ai đề cập đến vấn đề
này cả.
RFA: Xin cảm ơn giáo sư về buổi phỏng vấn!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét