Tổ chức Theo
dõi Nhân quyền-Human Rights Watch nhận định nhân quyền Việt Nam ảm đạm
trong năm 2016. Các hoạt động nhân quyền-dân chủ ở trong nước và động
thái hành xử của chính quyền Hà Nội đối với những hoạt động này như thế
nào trong năm vừa qua?
Không yên ắng
Nhà báo độc
lập, Tiến sĩ Phạm Chí Dũng nhận định mặc dù nhà cầm quyền Hà Nội gia
tăng việc bắt bớ vào những tháng cuối của năm 2015, qua các vụ như cựu
tù nhân lương tâm Trần Anh Kim và Luật sư Nguyễn Văn Đài, nhưng phong
trào dân chủ tại Việt Nam trong năm 2016 không bị lắng xuống.
Biến cố thảm
họa môi trường biển miền Trung do nhà máy thép Hưng Nghiệp-Formosa gây
nên hồi đầu tháng 4 năm ngoái đã khiến những người từng hoạt động vì xã
hội và dân chủ cùng hàng ngàn người dân khắp các tỉnh, thành đồng loạt
lên tiếng yêu cầu chính quyền nhanh chóng giải quyết hậu quả của sự cố
cũng như phải có các giải pháp tăng cường bảo vệ môi trường trong sạch
cho quốc gia
Tiến sĩ Phạm
Chí Dũng cho rằng có thể đa số dân chúng tại Việt Nam vẫn chưa ý thức
được thế nào là “nhân quyền” hay “dân chủ” một cách đúng nghĩa nhưng
ngày càng có nhiều người dân mạnh dạn đòi hỏi những quyền lợi căn bản
của họ:
“Điều chính
yếu là xuất phát từ những bất công xã hội và từ bất công xã hội sẽ sinh
ra phản kháng xã hội để từ đó hết lớp này đến lớp khác, đặc biệt thời
gian gần đây là giáo dân miền Trung. Giáo dân miền Trung đi biểu tình
lên đến 20-30 ngàn người. Con số này quá lớn và quá làm cho Nhà nước lo
ngại. Cho nên đó chính là động lực, động cơ và cũng là kế sinh nhai để
bắt buộc người dân đứng lên phản kháng đối với những bất công xã hội như
vậy.”
Gắn liền với
những bất cập và bất công xảy ra ngày càng nhiều trong xã hội, những
người có ý thức không chỉ tranh đấu đòi lại quyền lợi của cá nhân bị
tước đi một cách phi lý khi rơi vào tình cảnh oan sai mà họ còn chủ động
tích cực cất lên tiếng nói phản biện, chia sẻ thông tin cũng như tham
gia vào những sinh hoạt vì lợi ích chung của cộng đồng. Điển hình là các
phong trào bảo vệ cây xanh, bảo vệ môi sinh, bảo vệ quyền lợi của công
nhân, bảo vệ đời sống và sinh mạng của người dân miền Trung trước nạn
nhân tai do thủy điện xả lũ trong mùa mưa bão, tập trung đòi người khi
chính quyền bắt giữ vô cớ hay phản đối những hành vi nhũng nhiễu trái
luật như các cuộc biểu tình liên tiếp phong tỏa trục lộ giao thông tại
cầu Bến Thủy 1 để phản đối việc thu phí sai trái...
Song song với
các hoạt động của dân chúng vì những quyền lợi căn bản thiết thực của họ
tại Việt Nam năm vừa qua, chính quyền Hà Nội gia tăng đàn áp bằng nhiều
hình thức; mà qua đó, Giám đốc khu vực Châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân
quyền-Human Rights Watch, ông Brad Adams đưa ra nhận xét với RFA hồi
trung tuần tháng 12 rằng trong năm 2016 có rất nhiều trường hợp Chính
phủ Hà Nội sử dụng côn đồ đánh đập người dân, những ai dám lên tiếng
phản biện với chính quyền và những kẻ côn đồ đã đánh đập các nhà hoạt
động trong khi công an chỉ đứng nhìn. Ông Brad Adams cho rằng động thái
hành xử của Chính phủ Hà Nội như thế tạo nên một tình trạng vô pháp luật
tại Việt Nam. Một số trường hợp tiêu biểu bị đánh đập, sách nhiễu có
thể kể đến như Kỹ sư Nguyễn Văn Thạnh bị đánh trọng thương ở Đà Nẵng; bà
Trần Thị Hồng, vợ tù nhân lương tâm-Mục sư Nguyễn Công Chính bị đánh
đập và thẩm vấn do gặp gỡ phái đoàn Mỹ; Linh mục Phan Văn Lợi ở Huế bị
hăm dọa, cản trở trong việc đi lại; hay cựu tù nhân lương tâm Trần Minh
Nhật bị khủng bố liên tục, thậm chí bị đầu độc và phá hoại tài sản mưu
sinh của gia đình tại Lâm Đồng…
Bắt bớ vi hiến
Chính phủ Hà
Nội tiếp tục sử dụng các điều trong Bộ luật Hình sự để bắt giữ và truy
tố công dân Việt Nam trong năm 2016 với các tội danh “gây rối trật tự
công cộng”, “tuyên truyền chống nhà nước”, “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước” hoặc “âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân”...
Các vụ việc bắt
giữ cụ thể bao gồm: nhà đấu tranh giữ đất, cựu tù nhân lương tâm Cấn
Thị Thêu; Blogger Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh; Blogger Hồ Hải-Bác sĩ Hồ
Văn Hải; nhà hoạt động dân chủ Lưu Văn Vịnh cùng Nguyễn Văn Đức Độ; và
Nguyễn Danh Dũng là người bị bắt sau cùng hồi trung tuần tháng 12. Bên
cạnh đó, còn có các trường hợp những người tham gia hoạt động đảng phái,
đã trốn chạy ra khỏi nước nhưng bị công an Việt Nam bí mật bắt về bỏ
tù. Một thành viên của “Đảng Người Việt Yêu Người Việt” kể lại quá trình
bị bắt giữ sau khi đào thoát đến Thái Lan:
“Tình cờ tôi
ra ngoài mua đồ ăn thì có 2 người nói có việc làm. Tôi đi theo 2 người
đó. Cuối cùng họ đưa tôi về Việt Nam và bắt tôi vào tù. Họ đánh nhiều
lắm, ép cung tôi rồi họ tuyên án tôi 5 năm tù. Họ nói thứ nhất là tôi
phản động vì tham gia Đảng Người Việt Yêu Người Việt, thứ hai là tôi về
Việt Nam tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài. Họ ép như vậy.”
Lên tiếng với
Đài Á Châu Tự Do để phản đối nhà cầm quyền Việt Nam bắt giữ người dân
bằng các điều luật rất mơ hồ và trừu tượng, cựu tù nhân lương tâm Nguyễn
Tiến Trung nhấn mạnh:
“Nước nào cũng có các điều luật xử những người thật sự đi lật đổ chính quyền bằng bạo lực. Tuy nhiên, ở các quốc gia dưới chế độ một đảng độc quyền nhà nước như Việt Nam thì điều luật 79 Bộ luật Hình sự đã bị bẻ cong một cách nghiêm trọng. Việc nhà cầm quyền tùy tiện diễn giải và lạm dụng điều 79 để bắt bớ, đàn áp những đảng phái không Cộng sản đã vi phạm Điều 4 Hiến Pháp về việc Đảng Cộng sản phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến Pháp và pháp luật cũng như Điều 16 Hiến Pháp về bình đẳng giữa công dân với nhau. Do đó, bản thân Điều luật 79 từ cách viết tới cách bắt bớ như bấy lâu của các lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đều sai và vi phạm nghiêm trọng Hiến Pháp do chính họ ban hành.”
Đồng quan điểm
với cựu tù nhân lương tâm Nguyễn Tiến Trung, Tiến sĩ Phạm Chí Dũng nhắc
lại rằng nhà cầm quyền Việt Nam đã từ lâu lạm dụng và lợi dụng các Điều
luật 258, 88 và 79 để quy kết tội bất cứ người dân như thế nào cũng
được:
“Thực ra từ
trước khi Nhà nước Việt Nam tham gia vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp
Quốc vào năm 2013 thì quốc tế đã đề cập đến rất nhiều rồi. Và sau đó dù
cho các cuộc Kiểm điểm định kỳ phổ quát-UPR mà quốc tế đã nêu rất nhiều
lần là phải bỏ các Điều 258, 88, 79, kể cả 87 nhưng cho đến giờ Việt Nam
vẫn chưa bỏ. Bộ luật sửa đổi Hình sự của Việt Nam cho đến nay
vẫn chưa hoàn thiện. Và nếu có hoàn thiện chăng nữa thì tất cả những
Điều 88, 79, 258 đều chuyển sang một điều khác với nội dung tương tự như
vậy, chỉ là số khác mà thôi.”
Với những diễn
tiến liên quan đến tình hình nhân quyền-dân chủ tại Việt Nam trong năm
2016, anh Trịnh Mạnh Hùng, cư dân Sài Gòn, một nhân chứng và cũng là một
người bị bắt trong vụ bắt giữ hai nhà hoạt động dân chủ Lưu Văn Vịnh và
Nguyễn Văn Đức Độ, cho biết sẵn sàng lên tiếng bênh vực hai người bạn
vì theo anh việc bắt giữ này là tùy tiện:
“Ở thời điểm
này, sau khi được thả ra, theo như suy nghĩ của riêng mình thì Vịnh Lưu
và Nguyễn Độ không có hô hào lật đổ hay chống đối chế độ. Mình thấy
rằng Vịnh Lưu và Nguyễn Độ có chủ trương chống Trung cộng. Điều này mình
hoàn toàn toàn ủng hộ, không phải riêng mình tôi đâu mà là ý thức của
người dân hiện nay thôi; người dân Việt Nam bị lệ thuộc vào Trung Quốc
quá nhiều. Điều này chắc chắn mình bước tới, mình rất rõ vấn đề này.”
Anh Trịnh Mạnh
Hùng còn chia sẻ nếu chỉ vì lên tiếng chống lại sự lệ thuộc của nước nhà
vào Trung Quốc cũng như nguy cơ bị “Hán hóa” mà phải chịu tù đày thì
anh sẵn sàng dấn thân. Cũng như thế, những người dân Việt Nam mà Đài RFA
tiếp xúc trong những ngày cuối năm 2016 khẳng định không còn im lặng
trước thời cuộc và sẽ tích cực hơn trong các hoạt động vì dân quyền-nhân
quyền của chính họ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét