Phạm Nguyên Trường dịch
Fiancial Times
Hiện nay, Mỹ và các nước đồng minh của họ có nguy cơ là sẽ mắc sai lầm ngược lại. Đa số các nhà phân tích nghiêm túc ở phương Tây hiện vẫn phủ nhận khả năng hình thành liên minh thực sự giữa Nga và Trung Quốc. Thậm chí nhiều chuyên gia Nga và Trung Quốc còn nói rằng thái độ thiếu tin cậy cả trong lịch sử lẫn văn hóa giữa hai bên đơn giản là còn quá lớn.
Nhưng quan hệ Nga-Trung đã trở thành gắn bó hơn và diễn ra với tốc độ nhanh hơn
là tuyệt đại đa số từng nghĩ. Liên minh toàn diện, được xây dựng trên lòng hận
thù đối với trật tự thế giới mà Mỹ giữ thế thượng phong, là hoàn toàn có thể, nếu
chưa nói là đã trở thành hiện thực.
Trong tuần này, tàu chiến Nga và Trung Quốc tiến hành cuộc tập
trận trên biển lớn nhất từ trước tới nay – kéo dài tám ngày, với bài tập đánh
chiếm các hòn đảo trong khu vực đang tranh chấp ở Biển Đông (South China Sea). Cuộc tập trận này là tiếp tục cuộc thao
diễn của lực lượng hải quân hai nước hồi tháng 6 ở Biển Hoa Đông (East China Sea), gần
những hòn đảo nằm ở trung tâm khu vực tranh chấp quyết liệt giữa Trung Quốc và
Nhật Bản.
Việc thể hiện tình đoàn kết như thế diễn ra hai tháng sau khi
Tòa quốc tế ở Hà Lan bác bỏ đòi hỏi của Trung Quốc về chủ quyền đối với phần lớn
khu vực mà ngoài Trung Quốc ra còn có tới 5 nước cùng đòi hỏi chủ quyền. Ngay
trước ngày Tòa đưa ra phán quyết – Trung Quốc coi là bất hợp pháp - Tổng thống
Nga, Vladimir Putin, là người đã đứng hẳn về phía Trung Quốc.
Bắc
Kinh có truyền thống tránh né những liên minh chính thức và trong mấy năm gần
đây họ chỉ có hai đồng minh gần gũi là Pakistan và Bắc Hàn mà thôi. Nhưng Chủ tịch
Trung Quốc, Tập Cận Bình, đã và đang áp dụng chính sách đối ngoại quyết đoán
hơn tất cả những người tiền nhiệm trong vòng 40 năm qua và có dấu hiệu chứng tỏ
rằng Trung Quốc đang có xu hướng nuôi dưỡng ý tưởng thành lập các liên minh
chính thức. Từ năm 2013, Tập Cận Bình và Putin đã gặp nhau tổng cộng 17 lần và
những cuộc gặp gỡ của các ủy ban công tác hai bên cũng gia tăng nhanh chóng.
Ngoài lòng
thù hận mà hai bên đều có đối với sự “can thiệp” của Mỹ vào sâu sau của mình,
Trung Quốc và Nga còn giống nhau ở nhiều phương diện khác, từ hệ thống chính trị
độc tài đến thiên hướng ngả về chủ nghĩa tư bản nhà nước. Tập Cận Bình và Putin
cùng hứa sẽ “hồi sinh” dân tộc mình và khuyến khích tinh thần bài ngoại, cùng với
chủ nghĩa dân tộc theo lối dân túy và cố gắng dùng các phương tiện thông tin đại
chúng để tạo ra hình ảnh nhà lãnh đạo cứng rắn.
Liên
minh này có thể mang tới cho Nga nhiều rủi ro. Moskva đang thận trọng trước sự
ghẻ lạnh của các liên minh tiềm tàng trong khu vực. Nước này cũng lo lắng trước
sự mất cân đối trầm trọng về nhân khẩu ở vùng Viễn Đông, đấy cũng là nơi mà các
tỉnh đông dân của Trung Quốc nằm kề ngay bên cạnh những khu vực không người rộng
lớn của Nga. Putin cũng đang bực mình vì Nga có thể trở thành đối tác nhẹ đồng
cân hơn.
Trong
khi đó, ở Bắc Kinh, kí ức về cuộc chiến tranh biên giới ở vùng Mãn Châu hồi những
năm 1960 và thái độ kẻ cả của Moskva trong quan hệ với những nước cộng sản trước
đây cũng vẫn còn làm người ta nhức nhối.
Cả hai
bên dường như đều ngày càng muốn bỏ qua những khác biệt và tập trung vào cái
đang liên kết họ lại với nhau: lòng hận thù đối với siêu cường mà họ tin là
đang xuống dốc không phanh.
Washington
và bạn bè của họ không được lặp lại sai lầm của thời Chiến tranh Lạnh khi cho rằng
quan hệ Xô-Trung là đời đời bền vững và hạ thấp rủi ro của liên minh bài phương
Tây. Nhưng, điều đó cũng không được cản trở việc Mỹ hợp tác với Nga và Trung Quốc
khi có điều kiện, dù đấy có là Syria hay biến đổi khí hậu thì cũng thế.
Nhưng
nó đòi hỏi phải thận trọng và phải chú ý hơn nữa đối với việc bảo đảm an toàn
cho các liên minh của phương Tây ở Đông Âu và châu Á.
Nguồn:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét