Vụ VN Pharma: Ai là kẻ đốt nhà chị Tiến?

Hiệu Minh

Ai là kẻ đốt nhà? Ảnh internet mang tính minh họa.

Entry trước  bàn về “đám cháy nhà chị Tiến” nhưng không nói đến ai đã gây ra đám cháy. Bộ trưởng Tiến có mất ghế mà không tìm ra kẻ đốt nhà thì những chuyện như VN Pharma sẽ còn mãi vì đó là bệnh ung thư đã di căn vào mọi ngóc ngách của ngành Y.

Ở Việt Nam, dược sỹ kiêm bác sỹ bắt bệnh, kê đơn và bán thuốc

Từ Mỹ về Việt Nam tôi có cảm giác chuyện chữa bệnh cực kỳ đơn giản. Cạnh nhà có mấy cửa hàng thuốc nên cần gì có ngay, từ thuốc cảm cúm decolgen, thuốc đi ngoài, kháng sinh đặc trị vài trăm ngàn một liều. Nội có, ngoại có, đủ nhu cầu cho từng phân khúc khách hàng từ giầu đến nghèo.

Một hôm tôi bị đau mắt ra cửa hàng gần đó mua lọ nước muối. Cô bé dược sỹ khá trẻ ngắm ngắm mắt một hồi và phán “bác bị đau mắt có khả năng viêm”, dùng loại thuốc này mới được.

Cô cho một lọ thuốc, lọ nước muối, vitamin “để cơ thể có sức đề kháng” và hẹn 3 ngày không khỏi “bác quay lại cháu cho thuốc khác”.

Quả thật, chỉ một đêm là hết nhức mắt, thêm ngày nữa gần như khỏi, chi phí khoảng 100 ngàn so với bên Mỹ thì chi phí cá nhân (chưa kể bảo hiểm bao) lên tới dăm chục hay hàng trăm đô nếu phải đi bác sỹ chuyên khoa.

Lần sau bị đau bụng, cô bé lại khám qua lời khai của đương sự, và lại được một đống thuốc. Hai ngày khỏi liền, không nói nhiều.

Tôi tự hỏi, không hiểu những ca khó như huyết áp cao, mỡ máu, chorestrol, tim đập loạn, thì cô bé có tiếp tục “bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc” hay không. Nếu xảy ra tai biến thì ai là người chịu trách nhiệm.

Đối với người dùng thông minh thì nên tìm hiểu kỹ. Trường hợp của tôi, trước khi ra hiệu thuốc gặp “dược sỹ cái gỉ cái gi cái gì cũng biết”, tôi đã tham khảo trên internet về những bệnh thường thấy và tự chẩn đoán trước. Thấy có vẻ ok thì tôi mua như chỉ dẫn của dược sỹ. Bệnh nặng thì phải đi bác sỹ chuyên khoa chứ không thể phó mặc cho các cô bán thuốc.

Hệ thống cửa hàng dược phẩm bên Mỹ

Bên Mỹ có thể mua các loại thuốc chữa bệnh thông thường như thuốc nhỏ mắt, thuốc đau bụng, chữa nhức đầu, giảm sốt mà không cần đơn bác sỹ. Nếu thông minh thì tự tìm hiểu và tự chữa.

Có nhiều người không mua bảo hiểm vì họ tin vào sức khỏe của mình và tự học làm bác sỹ cho mình.

Nếu có bảo hiểm và mắc bệnh phải đi khám bác sỹ gia đình trước tiên. Gọi là bác sỹ gia đình (family doctor) vì gia đình có bảo hiểm thường đăng ký với bác sỹ này, khám sơ sơ.

Nếu ca đơn giản như cúm, cảm, viêm họng nhẹ thì kê đơn và ra cửa hàng mua thuốc. Nếu 3 ngày không khỏi phải quay lại bác sỹ đó để ông đưa đi chuyên khoa.

Mỗi lần đi khám là một lần phải nghỉ ốm, bỏ việc, mất thời gian, mất tiền và phải hẹn trước. Có khi hẹn xong tới ngày khám thì bệnh đã khỏi.

Hoa Kỳ có khoảng 67.000 hiệu bán thuốc từ hiệu thuốc chỉ bán thuốc đến nơi bán tạp hóa như CVS, Walgreen, Waltmart, RiteAid, kể cả COSCO chuyên bán sỉ.

Các loại thuốc đặc trị như kháng sinh, kiểm soát huyết áp, giữ mạch tim… thì không có đơn bác sỹ không được bán. Không như Việt Nam cứ ra cửa hàng là mua được và đôi khi dược sỹ lại khuyên nên dùng loại đắt tiền. Vớ được loại chống ung thư như của VN Pharma rởm thì thôi rồi.

Hoa Kỳ có cơ quan quản lý thực phẩm và thuốc (FDA – Food and Drug Admistration) thuộc bộ Y tế chuyên chăm lo và bảo vệ y tế công thông qua quản lý chặt chẽ vệ sinh thực phẩm, sản phẩm sinh học, thiết bị y học và thuốc thang.

Khi có chuyện liên quan đến sức khỏe, dân chúng chỉ cần gõ đầu FDA là tìm ra lỗi chứ không cần tới Bộ trưởng phải trả lời loanh quanh chối tội.

Vài lời cuối

Vụ VN Pharma nhập thuốc rởm chữa ung thư và có thể còn nhiều loại thuốc khác chưa được đưa ra ánh sáng bắt nguồn từ cơ quan nào có vai trò quản lý dược.

Các cửa hàng thuốc mở khắp nơi, vây bệnh viện vòng trong vòng ngoài, dược sỹ có thể kê đơn bốc thuốc như lương y làng thời xưa, là không thể chấp nhận.

Entry trước nói về “đám cháy nhà chị Tiến” có mấy người cầm xô nhưng không nói gì đến ai đã gây ra đám cháy. Tìm ra kẻ đốt nhà thì những chuyện như VN Pharma sẽ bớt dần đi.

HM. 6-9-2017