Không bóc bánh, vẫn phải trả tiền
Động từ “trả tiền” trong dấu ngoặc kép, vì ở đây không phải
là câu chuyện của “thuận mua, vừa bán”, mà là của “đánh cướp” có giấy phép. “Khách xem ti vi hay không, khách sạn vẫn phải trả tiền tác
quyền” à tuyên bố của ông Phó Đức Phương - giám đốc Trung tâm bảo vệ quyền tác
giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC), khi trả lời báo chí[https://goo.gl/QC4g7p]. Tác
giả của “Trên đỉnh phù vân” lập luận: “Việc chứng minh khách vào khách sạn có
xem ti vi hay không thì chắc chắn không ai chứng minh được. Nhưng nguyên tắc là
chủ khách sạn đã tạo điều kiện cho công chúng - khách thuê khách sạn - tiếp cận
với các tác phẩm âm nhạc của các tác giả đã ủy quyền cho chúng tôi, thì dù
khách có xem ti vi hay không, khách sạn vẫn phải trả tiền bản quyền tác giả âm
nhạc.
Có thể có người vào khách sạn nhưng không nghe nhạc, nhưng
khách sạn đã dùng phương tiện có sử dụng tác phẩm của chúng tôi ở đó thì phải
có trách nhiệm trả tiền quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng. Tất cả các hoạt
động kinh doanh mà tạo điều kiện cho việc tiếp cận tác phẩm đến khách hàng,
công chúng thì đương nhiên phải có trách nhiệm trả tiền quyền tác giả âm nhạc.
(…) Còn việc chứng minh ủy quyền, chúng tôi không thể đem một
xe tải hồ sơ ra để chứng minh được. Chúng tôi đã và sẽ đăng tải trên website những
tác phẩm của các tác giả trong nước đã ủy quyền, và các tổ chức đại diện tập thể
quyền nước ngoài đã ký kết hợp đồng ủy quyền cho chúng tôi. Nhưng việc này
không thể làm xong trong một sớm, một chiều. Nếu ai cũng cứ vin vào cớ đó để bắt
bẻ chúng tôi, tức là đang núp vào tình thế khó khăn của đất nước để không muốn
công bằng xã hội”.
Sở dĩ ông Phó Đức Phương mạnh miệng tuyên bố như trên, vì có
lẽ ông đã được “thầy dùi” rằng vào ngày 15-3-2012, Tòa công lý Liên minh châu
Âu (ECJ) đã ra thông cáo về phán quyết của tòa liên quan tới vụ kiện về tiền bản
quyền âm nhạc phát trên các ti vi trong phòng khách sạn. Tòa yêu cầu các khách
sạn tại 27 quốc gia thành viên EU phải thực hiện trách nhiệm bản quyền này.
Theo ECJ, vì các chủ khách sạn được hưởng lời từ việc phát nhạc trong các
phòng, nên các ông/bà đó phải trả tiền bản quyền cùng với khoản tiền bản quyền
mà các đài phát thanh/truyền hình đã trả.
Phán quyết này của ECJ có hiệu lực trên toàn bộ 27 quốc gia
thành viên và… đã gặp phản ứng rất dữ dội trong dư luận, nhất là giới kinh
doanh khách sạn.
Luật đã bị bóp méo vì tiền
Trở lại câu chuyện ở Việt Nam. “Chủ doanh nghiệp kinh doanh
khách sạn chỉ bị buộc phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán phí bản quyền âm nhạc
cho VCPMC theo điều 33 Luật sở hữu trí tuệ và điều 35 Nghị định 100/2006 trong
trường hợp họ mua các chương trình phát sóng âm nhạc, hay mua các băng ghi hình
chương trình âm nhạc để phát trên ti vi trong khách sạn của họ. Lưu ý việc các
khách sạn mua các đường truyền tín hiệu của các tổ chức phát sóng, không đồng
nghĩa với việc mua chương trình phát sóng. Bởi một đường truyền tín hiệu sẽ có
rất nhiều chương trình phát sóng như chương trình thể thao, chương trình thời sự,
chương trình âm nhạc, chương trình khoa học...”. Luật sư Trần Thành diễn giải.
Bà Nguyễn Lan Phương, cựu diễn viên kịch, cử nhân luật và là
chủ một khách sạn ở phố Tây Phạm Ngũ Lão - Đề Thám, Sài Gòn đặt vấn đề: VCPMC
có nói rằng khoản chi phí mà khách sạn trả để thuê kênh truyền hình cáp chỉ là
khoản tiền để được nhận tín hiệu, hoặc đường truyền từ nhà cung cấp, không bao
gồm tiền nhuận bút trả cho việc sử dụng tác phẩm. Vậy nếu sau này có những
trung tâm tương tự họ được thành lập như trung tâm bảo vệ quyền tác giả hài kịch,
quyền tác giả game show... không lẽ các trung tâm ấy cũng đến khách sạn đòi thu
tiền? Nếu như thế thì có đến cả trăm đơn vị được phép “đếm TV thu tiền”, bởi
trên TV có cả trăm chương trình trong và ngoài nước phát.
VCPMC đã thu “từ gốc” là các chương trình biểu diễn ca nhạc
và thu từ các nhà đài, thì không lý gì đi thu người sử dụng dịch vụ của nhà đài
vì gây ra “phí chồng phí”. Họ muốn tăng nguồn thu, bảo vệ chất xám cho tác giả
thì hãy thu “từ gốc”, cách thu này dễ hơn nhiều. Huống hồ chi hiện nay TV đâu
phải là loại hình tiện ích duy nhất mà khách dùng khi vào cơ sở lưu trú. Họ có
thể chủ động dùng hàng trăm thứ tiện ích khi dùng trên máy tính, điện thoại,
iPad để xem đủ thứ chuyện trên đời, chứ đâu nhất nhất mở kênh ca nhạc trên truyền
hình.
Cũng cần nhắc lại, phát biểu tại hội nghị lấy ý kiến khu vực
phía Bắc về “dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi
hành Luật sở hữu trí tuệ về quyền tác giả và quyền liên quan”, hồi trung tuần
tháng 8-2017, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, ông Vương Duy Biên
cho rằng cách thu khoán bản quyền âm nhạc ở quán karaoke, quán cà phê, thu đầu
ti vi trong khách sạn... mà VCPMC đang làm là không đúng.
Về vấn đề thỏa thuận giữa các bên để đưa ra mức giá thu tiền
tác quyền, ông Biên nói Nhà nước chỉ đưa ra hành lang pháp lý: “Đây là quan hệ
dân sự nên Nhà nước không can thiệp. Chúng ta cũng nên dần quen với việc những
quan hệ dân sự mà không giải quyết được với nhau thì ra tòa. Chứ Nhà nước không
can thiệp tiền tác giả phải là bao nhiêu”.
Ông Biên cho biết lâu nay cách “thu khoán” (thu gom tất cả,
không phân biệt tác giả đã ủy quyền cho đơn vị đi thu hay chưa - PV) là cách
thu không chính xác. “Như cách thu khoán ở quán karaoke, quán cà phê, thu đầu
tivi trong khách sạn... tôi cho rằng không đúng. Có người vào uống cà phê, có
thể không có nhu cầu nghe nhạc, hoặc vào khách sạn chỉ để nghỉ, không có nhu cầu
xem ti vi. Hơn nữa, thu khoán như vậy thì việc chi trả cho các tác giả sẽ thế
nào? Đơn vị thu tác quyền cho các tác giả mỗi năm thu được bao nhiêu, chi trả
cho tác giả bao nhiêu thì phải công bố để giải tỏa băn khoăn của dư luận” - ông
Biên nói.
Hôm 12-9-2017, ông Bùi Nguyên Hùng, cục trưởng Cục Bản quyền
tác giả, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, có cuộc trao đổi thẳng thắn với báo
chí về việc VCPMC tiếp tục thu phí âm nhạc trên tivi trong khách sạn.
“Khi tổ chức khai thác và sử dụng tác phẩm âm nhạc, đề nghị
Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam trưng hợp đồng ủy quyền của tác
giả. Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam không thể nói rằng không
mang xe tải chở hợp đồng theo được. Chúng tôi hoàn toàn phản bác điều đó, bởi
yêu cầu chứng minh ủy quyền là hoàn toàn chính đáng.
Dù là tổ chức nào thì khi thực hiện sự ủy quyền của người
khác đều phải chứng minh ủy quyền. Nếu không trình được giấy tờ chứng minh ủy
quyền, thì bên kia có quyền từ chối là đương nhiên. Khi xác định rõ những điều
đó thì hai bên thương lượng với nhau về mức giá tiền. Mặc dù trên thế giới có
những nước thu trọn gói theo phòng khách sạn, nhưng ở Việt Nam không thể làm
như thế bởi mỗi nước có những đặc điểm thực tế về kinh tế, xã hội, dân trí...
khác nhau”. Ông Bùi Nguyên Hùng nhấn mạnh.
Ừ, thì ra tòa mà thu
“Tôi là chủ khách sạn. Ông Phó Đức Phương sẽ làm gì được
tôi, khi tôi không đồng ý “nộp tiền” gọi là “tác quyền âm nhạc” cho ông ấy?”.
Bà Nguyễn Lan Phương tuyên bố đầy thách thức.
Bà Lan Phương tin rằng khi “hầu tòa”, chắc chắn những câu hỏi
mà ông Vương Duy Biên và ông Bùi Nguyên Hùng đã nêu ra, sẽ tiếp tục đẩy ông nhạc
sĩ Phó Đức Phương vào lý sự cùn rằng: “Nếu ai cũng cứ vin vào cớ đó để bắt bẻ
chúng tôi, tức là đang núp vào tình thế khó khăn của đất nước để không muốn
công bằng xã hội”. [https://goo.gl/QC4g7p]
Ông nhạc sĩ Phó Đức Phương đừng vì "cuồng tiền" mà
quên rằng trong lý thuyết giảng dạy ở trường du lịch, thì bản thân khách sạn hoạt
động kinh doanh chính của họ là dịch vụ lưu trú. Ti vi được bố trí chỉ là dịch
vụ phụ trội, kèm theo dịch vụ lưu trú chứ hoàn toàn không nhằm mục đích khai
thác quyền biểu diễn tác phẩm. Trong trường hợp như vậy thì việc đòi khách sạn
phải trả khoản tiền tác quyền âm nhạc là thiếu cơ sở.
Có quá lời khi nói rằng sắp tới đây người ta sẽ thu phí BOT
trong âm nhạc…
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét