Tìm hiểu về Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương

BBC

     Vẫn còn nhiều tranh cãi về TPP và ai sẽ được hưởng lợi 

Tổng thống đắc cử Donald Trump tuyên bố ông sẽ từ bỏ Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay sau khi nhậm chức.

Thương mại là một trong các chủ đề chính trong chiến dịch tranh cử của cả hai ứng viên và lợi ích của tự do hóa thương mại đã được mang ra đặt dấu hỏi.

Thỏa thuận TPP, được 12 quốc gia ký vào tháng Hai năm nay, bao gồm 40% kinh tế thế giới, còn phải được Quốc hội các nước thông qua.

Tổng thống sắp mãn nhiệm Barack Obama coi các thỏa thuận thương mại là ưu tiên của ông, nhưng những người chống đối thì lại xem TPP như một thỏa thuận kín có lợi cho các doanh nghiệp lớn và các nước khác mà ảnh hưởng xấu tới công ăn việc làm và chủ quyền nước Mỹ.

TPP: Các điểm chính

TPP bao gồm 12 quốc gia: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Malaysia, Việt Nam, Singapore, Brunei, Australia, New Zealand, Canada, Mexico, Chile và Peru.

Hiệp định này nhằm làm sâu rộng hơn quan hệ kinh tế giữa các nước, giảm thuế quan và thúc đẩy thương mại.

Các nước thành viên cũng hy vọng sẽ có quan hệ chặt chẽ hơn về phương diện các chính sách và quy định kinh tế.

                                            Tổng thống Obama đã tìm cách thúc đẩy TPP

TPP có thể thiết lập một thị trường chung giống như EU.

Các hàng hóa dịch vụ nào nằm trong TPP?

Đa số các hàng hóa và dịch vụ đều nằm trong khuôn khổ TPP, nhưng không phải tất cả các loại thuế nhập khẩu đều sẽ được gỡ bỏ. Một số sẽ được xóa bỏ ngay, một số được bỏ dần dần. Tổng cộng 18.000 loại thế sẽ được điều chỉnh.

Thí dụ, các nước ký TPP đã nói sẽ bãi bỏ hoặc giảm thuế cũng như các quy định ngặt nghèo liên quan nông sản và sản phẩm công nghiệp.

Thuế đánh lên hàng sản xuất tại Hoa Kỳ và hầu như toàn bộ nông sản từ nước này sẽ được bỏ ngay lập tức khi thỏa thuận được thông qua.

Đối với hàng dệt may, các loại thuế cũng sẽ được bãi bỏ. Tuy nhiên theo cơ quan thương mại Hoa Kỳ, "thuế đánh lên một số mặt hàng nhạy cảm sẽ được gỡ bỏ dần dần sau một thời gian được các nước thành viên TPP thống nhất".

Về dịch vụ, các nước đồng ý về cơ bản rằng tự do thương mại là điều có lợi và sẽ tự do hóa thương mại.

Khi nào TPP bắt đầu?

TPP khởi đầu bằng thỏa thuận giữa bốn quốc gia là Brunei, Chile, New Zealand và Singapore, có hiệu lực từ năm 2006.

Thỏa thuận này bãi bỏ các loại thuế đối với hàng hóa buôn bán giữa các nước, hứa hẹn hợp tác trong các chủ đề rộng lớn hơn như là kinh nghiệm sử dụng lao động, bản quyền sở hữu trí tuệ và chính sách cạnh tranh.

TPP lớn đến đâu?

Quy mô của TPP rất lớn. 12 quốc gia đã ký TPP có tổng dân số khoảng 800 triệu - gần gấp đôi thị trường chung châu Âu. 12 nước này đã chiếm 40% lưu lượng thương mại thế giới.

Thỏa thuận này là thành tựu đáng kinh ngạc, nhất là khi xét tới các cách tiếp cận và tiêu chuẩn khác nhau giữa các nước thành viên, thí dụ trong các lĩnh vực bảo vệ môi trường, quyền của người lao động và cơ chế quản lý. Một số nước còn áp dụng các biện pháp bảo hộ đặc biệt với một số ngành của họ.

Phe chống đối nói gì?

                                    Biểu tình chống TPP

Phe này nói rằng đây chỉ là xảo thuật để ghìm chân Trung Quốc, quốc gia không nằm trong TPP. Về phần mình, Trung Quốc cũng hoan nghênh TPP một cách dè dặt.

Một số chỉ trích gia nói rằng TPP dọn đường cho các công ty kiện chính phủ trong trường hợp chính phủ đưa ra các thay đổi trong luật pháp thí dụ về y tế và giáo dục để bảo hộ dịch vụ công.

TPP cũng sẽ làm gia tăng cạnh tranh giữa các quốc gia trong lĩnh vực nguồn lực lao động.

Thế nhưng chỉ trích lớn nhất là cáo buộc các chính quyền 'đi đêm' dàn xếp với nhau để đưa ra các thay đổi trong chính sách mà cử tri không được biết.

Phe bảo vệ TPP thì nói lý do các đàm phán lhông được công khai vì chưa có gì chính thức cả.

TPP có phải là TTIP không?

Không phải.

Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư Xuyên Đại Tây Dương (The Transatlantic Trade and Investment Partnership - TTIP), là thỏa thuận cắt giảm thuế quan và rào cản thương mại giữa Hoa Kỳ và các nước thành viên EU. Hiện quá trình đàm phán TTIP đang ở giai đoạn sơ khởi.

Điều gì sẽ xảy ra?

Văn bản TPP đã được ký nhưng phải được thông qua ở toàn bộ 12 nước tham gia. Quốc hội các nước này sẽ thảo luận việc thực thi TPP một cách chi tiết như thế nào.

Tại Hoa Kỳ, Hạ viện đã chuẩn thuận cho Tổng thống Obama quyền quyết định nhanh "fast-track" về TPP, có nghĩa các dân biểu chỉ có thể hoặc bác bỏ hoặc thông qua hiệp định này mà không tranh cãi.

Để có hiệu lực, TPP cần được ít nhất sáu nước, chiếm ít nhất 85% tổng sản lượng kinh tế của nhóm, thông qua trước tháng Hai 2018. Điều này có nghĩa là cả Nhật Bản và Hoa Kỳ phải thông qua vì thiếu hai nước này tỷ trọng kia sẽ không đạt được.

http://www.bbc.com/vietnamese/