Hành động của ông Trump chắc sẽ có lợi cho Bắc
Kinh
Chính phủ Trung Quốc vui mừng khi nghe Donald Trump nói Hoa
Kỳ sẽ từ bỏ Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay ngày đầu tiên
ông vào Nhà Trắng.
Bắc Kinh đã nhiều năm qua phải nghe chính phủ của Obama nói
hiệp định thương mại khu vực giữa 12 quốc gia này là cách Hoa Kỳ thúc đẩy vị
trí lãnh đạo của mình ở Châu Á.
Trung Quốc không nằm trong hiệp định này, và Tổng thống
Barack Obama đã không ngần ngại nhắc nhở các nước trongkhu vực đây không phải
là chuyện tình cờ. TPP cho phép Hoa Kỳ - chứ không phải các nước như Trung Quốc
- đặt ra luật lệ trong thế kỷ 21, một chiến lược vô cùng quan trọng cho Mỹ
trong một khu vực năng động như Châu Á- Thái Bình Dương.
Chiến lược này cũng không phải chỉ liên quan đến các luật lệ
thương mại. TPP là một phần cốt lõi trong chiến lược "xoay trục sang châu
Á" của chính quyền Obama.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter nói ngoài việc đẩy mạnh
xuất khẩu Mỹ, hiệp định này còn thúc đẩy các mối quan hệ cốt yếu của Washington
ở Châu Á - Thái Bình Dương, thể hiện cam kết của Hoa Kỳ trong khu vực và thúc đẩy
các giá trị của Hoa Kỳ.
"Thông qua hiệp định TPP cũng quan trọng đối với tôi
như có thêm một tầu chiến hạm mới", ông khẳng định.
Trump hứa sẽ "đưa quyền lợi của người Mỹ lên đầu"
bằng việc từ bỏ TPP.
Chẳng có gì lạ khi trước đây Bắc Kinh thấy rõ chiến lược
quay trục sang châu Á của Mỹ, trong đó có TPP, là một kế hoạch ít che đậy nhằm
khống chế ảnh hưởng ngày một tăng của Trung Quốc.
Mới cuối tuần qua, thông tấn xã Trung Quốc mô tả TPP là
"một cánh tay kinh tế trong chiến lược địa lý chính trị của chính quyền
Obama để đảm bảo Washington là bá chủ ở khu vực".
Hiệp định TPP là kết quả của hơn một thập niên
đàm phán căng thẳng
Nhưng ông Donald Trump thắng cử tổng thống Mỹ một phần là do
cử tri Mỹ phản đối mạnh mẽ các hiệp định thương mại và toàn cầu hóa. Những người
bỏ phiếu cho ông sẽ xem việc ông bỏ TPP ngay ngày đầu nhậm chức là ông thực hiện
các cam kết đưa ra trong chiến dịch tranh cử. Dân chủ là thế.
Quốc gia Hoa Kỳ cũng có những cam kết quốc tế.
Hiệp định thương mại mà ông Trump từ bỏ cũng chính là hiệp định
mà người tiền nhiệm của ông đã ủng hộ và mất hàng năm trời thúc giục các nước đồng
minh tham gia theo. Bắc Kinh giờ đây sẽ khuyến khích các chính phủ trong khu vực
so sánh mức độ tin cậy trong cam kết của Trung Quốc với các cam kết của Mỹ.
"Mọi người sẽ phật lòng"
Bắc Kinh cho rằng Hoa Kỳ chỉ là một thế lực ở châu Á khi họ
muốn, còn Trung Quốc sẽ là một thế lực mãi mãi ở châu Á. Như lời phát biểu thẳng
thắn của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long trong chuyến thăm Washington hồi
tháng Tám, TPP sẽ "thử thách uy tín" của Hoa Kỳ với các đối tác trong
khu vực.
"Mỗi quốc gia đều phải đương đầu với một số phản đối
chính trị và các vấn đề nhạy cảm trong nước, phải trả giá về mặt chính trị để đến
bàn đàm phán và ký kết hiệp định này", ông Lý nói.
"Nếu như vào phút chót, mọi người đã chờ ở nhà thờ, mà
cô dâu lại không tới, thì mọi người sẽ thấy rất phật lòng".
TPP gặp sự phản đối của nhiều thành phần chính
trị
Giờ thì các nhà ngoại giao Mỹ không muốn gì được nấy ở châu
Á. Sau khi Mỹ nói với các đối tác khu vực là ký kết TPP sẽ củng cố vị trí lãnh
đạo của Mỹ ở khu vực, ai cũng kết luận được là từ bỏ TPP sẽ làm suy yếu vị trí
lãnh đạo của Mỹ. Và Trung Quốc đã sẵn sàng vào vị trí lãnh đạo khu vực đang bỏ
trống này.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh APEC ở Peru cuối tuần qua, Chủ tịch
Tập Cận Bình đã nói với các nhà lãnh đạo trong khu vực đã đến lúc các quốc gia
có mối quan hệ đối tác chặt chẽ, các giải pháp mọi bên cùng thắng và các sáng
kiến chiến lược.
Trung Quốc sẽ không đóng cửa với thế giới bên ngoài mà sẽ mở
cửa rộng hơn.
Các quan chức đi cùng Chủ tịch Cận không phí thời gian và đã
bắt tay ngay vào đàm phán các hiệp định thương mại ít tham vọng hơn mà Bắc Kinh
ủng hộ. Đó là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (RCEP), và Khu Tự do Thương mại
châu Á Thái Bình Dương (FTAAP).
Các động thái về lãnh đạo thương mại này của Trung Quốc diễn
ra trong bối cảnh Trung Quốc đang thực hiện chiến lược "Một thắt lưng một
con đường" (One Belt One Road), một lộ trình nhiều năm, nhiều tỷ đô la Mỹ
nhằm mở rộng ảnh hưởng chiến lược, thương mại và đầu tư của Trung Quốc ở châu
Á. Ngoài ra, Bắc Kinh còn cấp vốn cho một số ngân hàng cho vay trong đó có Ngân
hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á.
Xét về tổng thể tình hình quyền lực ở châu Á, Mỹ rút khỏi
TPP mang lại lợi ích chiến lược cho Trung Quốc, không những chỉ vì một hiệp định
thương mại do Mỹ ủng hộ tan vỡ hay việc Mỹ xoay trục sang châu Á nay không còn.
Thông báo về TPP của ông Trump đánh trúng vào tâm điểm của sự
bất ổn lan rộng về chủ ý của Mỹ dưới thời tổng thống Trump. Liệu Mỹ vẫn dự định
cổ súy một hệ thống dựa trên các luật lệ công bằng và hội nhập?
Hay chủ trương "đưa Hoa Kỳ lên trước" của ông
Trump đồng nghĩa với việc các cam kết hợp tác theo chủ nghĩa quốc tế hóa được
thay thế bởi một quan điểm hẹp hơn cổ súy lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ dựa trên
cạnh tranh?
Nếu quyết định về TPP là dấu hiệu cho thấy chính quyền của
ông Trump nghiêng về phía câu hỏi thứ hai, các đồng minh của Mỹ ở châu Á sẽ chờ
đợi tuyên bố về an ninh của ông Trump với sự lo ngại còn lớn hơn.
Nói trắng ra, liệu các quốc gia trong khu vực còn có thể tin
cậy Mỹ sẽ can thiệp giúp nếu các nước này bị đe dọa bởi một nước Trung Quốc
ngày càng mạnh? Dù câu trả lời là gì đi nữa, việc các đồng minh của Mỹ bắt đầu
đưa ra câu hỏi này đã là một tin vui cho Trung Quốc.
Và trước khi chúng ta rời chủ đề Bắc Kinh đang đưa tin vui từ
Tòa tháp Trump, phải nói là Trung Quốc có tin vui không những là vì những điều
ông Trump tuyên bố mà còn vì những gì ông không tuyên bố.
Khi lên kế hoạch của mình trong những ngày đầu vào nhiệm sở,
ông tổng thống đắc cử không hề đả động đến chuyện Mỹ sẽ gọi Trung Quốc là một
quốc gia chi phối tiền tệ và đánh thuế cao các mặt hàng nhập từ Trung Quốc, những
lời đe dọa ông đưa ra trong chiến dịch tranh cử.
Sự im lặng của ông Trump về vấn đề này cùng với đám tang cho
TPP - một hiệp định Trung Quốc ghét cay ghét đắng - đúng là một ngày nhiều tin
vui cho Trung Quốc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét