Bầu cử Mỹ: Tiếng nói cử tri người Việt ở New York

Lucy Hà

Cha Thomas Trần và các thành viên của dàn hợp xướng Cecilia tại nhà thờ Thánh Nicholas Tolentine ở Bronx, New York. 

Bức ảnh của cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm được đặt giữa những ngọn nến bập bùng bên cạnh bàn thờ của nhà thờ Thánh Nicholas Tolentine ở Bronx, New York. Cha Thomas Trần, trong chiếc áo choàng màu xanh ngọc, đã chủ trì buổi lễ tưởng niệm 53 năm ngày mất của cố tổng thống Việt Nam Cộng Hoà.

Ngồi giữa các hàng ghế đầu là một nhóm các vị cao niên. Họ khoác trên mình những bộ vest đen bóng và chiếc cà vạt với ba sọc đỏ trên nền vàng tươi. Ông Đào Minh Châu, 72 tuổi, là một trong số họ. Chiếc cà vạt ông đeo là biểu tượng của lá cờ Miền Nam Cộng hòa và là hình ảnh thu nhỏ của sự cay đắng đối với chế độ cộng sản Việt Nam hiện thời.

"Trump! Trump! Tôi bầu cho Trump," ông Đào nói. Ông từng là sĩ quan của quân đội Việt Nam Cộng Hòa và là cựu tù nhân ở trại cải tạo. Gia đình ông di cư sang Hoa Kỳ vào năm 1992. Từ khi trở thành công dân Mỹ, ông luôn bầu cho đảng Cộng hòa.

Cách một dãy phố về phía nam nhà thờ, hơn 40 người tập trung tại chùa Thập Phương để dự lễ cầu siêu.

Điệp Kiên, 48 tuổi, nói bà đã bỏ phiếu cho bà Hillary Clinton vì đảng Dân chủ quan tâm đến người dân nhiều hơn. Điệp đi theo cha sang Hoa Kỳ vào năm 1989. Cha bà từng là thông dịch viên cho chính phủ Miền Nam Việt Nam. Là một Phật tử coi trọng sự tự do cá nhân, bà luôn bầu cho đảng Dân chủ.

Cuộc bầu cử tổng thống 2016 cho thấy sự chia rẽ trong cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ. Theo Khảo sát Cộng đồng năm 2014 của Mỹ, khoảng 13.400 người Việt và người Mỹ gốc Việt đang cư trú ở thành phố New York. Một phần di cư vì l‎ý do kinh tế nhưng đa số là những người tị nạn chính trị. Họ rời Việt Nam sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ.

Mặc dù cộng đồng người Việt ở New York khá nhỏ, sự khác biệt trong quan điểm chính trị là khá rõ rệt. Khoảng phân nửa số người Việt theo Phật giáo và số này có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ trong khi hai mươi phần trăm theo đạo Thiên Chúa giáo lại có truyền thống ủng hộ đảng Cộng hòa.

Phần lớn người Công giáo Việt thuộc thế hệ có tuổi hơn đã lớn tiếng phản đối phá thai và hôn nhân đồng tính. Peter Hoàng, 74 tuổi, đã bỏ phiếu cho Donald Trump một phần trên cơ sở đạo đức. "Nếu bà Clinton lên nắm quyền, bà ta sẽ ủng hộ việc phá thai," ông Hoàng nói. "Nước Mỹ sẽ chẳng còn giá trị đạo đức."

Ông Hoàng cũng đã từng phục vụ trong quân đội Miền Nam. Sau năm 1975, ông bị giam tám năm trong trại cải tạo. Năm 1992, chính phủ Hoa Kỳ cho phép ông, vợ ông và sáu người con di cư đến Hoa Kỳ theo chương trình tái định cư nhân đạo HO (Humanitarian Operation).

Theo Tyler Trần, 26 tuổi, phần lớn giới chức Miền Nam Việt Nam và người nhà của họ chịu ơn chính quyền Ronald Reagan và George H. W. Bush. "Họ coi Đảng Cộng hòa là đảng mà đã cứu họ và đưa họ sang đây," Tyler chia sẻ.

Tyler và mẹ của anh đều bầu cho bà Clinton trong cuộc bầu cử tổng thống vừa rồi. Cha anh, mặt khác, luôn ủng hộ đảng Cộng hòa và 2016 không phải là ngoại lệ. "Cha tôi có nguyên tắc riêng của ông," Tyler nói. "Tôi hiểu và không phán xét về quyết định của ông." Cha của Tyler từng là thiếu tá quân đội Việt Nam Cộng Hoà. Sau chiến tranh, chính phủ cộng sản Miền Bắc đã giữ ông mười ba năm trong trại cải tạo và không cho ông làm bất kỳ công việc chính thức nào sau khi thả ông vào năm 1988.

Bà thế hệ người Việt theo Phật giáo ăn trưa tại chùa Thập Phương.

Trong giai đoạn tranh cử tổng thống vừa rồi, cha của Tyler đã không bất bình với lời kêu gọi của Trump về việc trục xuất hơn 11 triệu người nhập cư không giấy tờ tại Hoa Kỳ. "Cha tôi lập luận rằng chúng tôi nhập cảnh hợp lệ còn họ thì không," Tyler nói.

Khác với cha của Tyler, ông Peter Hoàng nhớ lại cảm giác bàng hoàng khi lần đầu nghe ông Trump nói về việc xây bức tường dọc theo biên giới Mexico và trục xuất hàng loạt người nhập cư không giấy tờ. "Nhưng trong lúc bầu cử ông Trump nói vậy thôi chứ nói là một chuyện, làm lại là một chuyện," ông Hoàng chia sẻ.

Tổng thống đắc cử đã có những lời phát biểu điềm tĩnh hơn về vấn đề nhập cư. Trong buổi phỏng vấn với chương trình 60 Minutes, ông Trump nói sẽ trục xuất khoảng hai đến ba triệu người nhập cư không giấy tờ và có tiền án tiền sự. Ông cũng ám chỉ rằng những người nhập cư không giấy tờ còn lại sẽ có thể được phép ở lại Hoa Kỳ.

Cũng giống như cộng đồng theo Thiên chúa giáo, không phải người Việt nào theo Phật giáo ở Thành phố New York cũng bỏ phiếu bầu cho bà Clinton. Một người 36 tuổi muốn ẩn danh quyết định bầu cho ông Trump vì lý do kinh tế. "Tôi muốn có một sự thay đổi," người này nói.

Bà Stephanie Ngọc Dung Murphy trở thành người phụ nữ gốc Việt đầu tiên được bầu làm dân biểu Hạ Viện Hoa Kỳ trong cuộc bầu cử ngày 8/11.

Ông sở hữu hai cửa hàng thuốc ở Brooklyn và cho biết các tiệm thuốc đã bị ảnh hưởng do Obamacare, Luật Bảo Hiểm Y Tế. "Tỷ lệ hoàn trả là rất thấp", ông chia sẻ. Đối với một số loại thuốc như thuốc điều trị HIV Truvada, ông nói mình bị lỗ 25 USD cho mỗi đơn thuốc. Đây là lý do tại sao ông ủng hộ lời kêu gọi bãi bỏ chương trình Obamacare của ông Trump.

Ngoài ra, người này cũng tán thành với chính sách giảm thuế của ông Trump. "Tại sao những người kinh tế khấm khá hơn lại phải chịu thuế cao hơn?" ông nói. "Chúng tôi cũng phải làm việc rất vất vả mới kiếm được tiền mà."

Vào đêm trước ngày bầu cử, ông tự nhủ sẽ không đi bầu vì ông biết rằng bà Clinton chắc chắn sẽ giành chiến thắng tại bang New York. Thế nhưng cuối cùng ông đã đi bỏ phiếu cho ông Trump vào sáng sớm sau khi hai chị gái gọi điện nhắc ông đi bầu.

Theo Tyler Trần, thế hệ của bố mẹ anh rất coi trọng việc bầu cử. "Đó là thứ quyền mà lúc trước ở Việt Nam họ không được có," Tyler nói. "Kể từ khi tôi đủ tuổi để đi bầu, gia đình tôi lúc nào cũng cùng nhau đi bỏ phiếu."

Cộng đồng người Việt được coi là một trong những sắc dân thiểu số tích cực về đời sống chính trị tại Hoa Kỳ. Sau ngày bầu cử 08/11 tháng, bà Stephanie Ngoc Dung Murphy đã trở thành người phụ nữ gốc Việt đầu tiên, và là người gốc Việt thứ hai làm dân biểu Hạ Viện Hoa Kỳ.

Nguồn: http://www.bbc.com/vietnamese