Kính Hòa - RFA
Ông Nhị Lê, Phó Tổng Biên Tập Tạp chí Cộng sản
Cuối tháng tám năm 2016, truyền thông Việt Nam có đăng bài
phỏng vấn ông Nhị Lê, Phó Tổng Biên Tập Tạp chí Cộng sản, về vấn đổi mới hệ thống
chính trị. Tạp chí Cộng sản là cơ quan chuyên về lý luận của đảng cộng sản đang
là đảng duy nhất cầm quyền tại Việt Nam. Trong bài phỏng vấn này ông Nhị Lê có
đề cập đến các tổ chức thuộc về xã hội dân sự (XHDS), cũng như ý kiến hợp nhất
hai hệ thống đảng và nhà nước.
Một tín hiệu tốt
Luật sư Lê Công Định dành cho Kính Hòa bài phỏng vấn sau đây
về cải cách chính trị và những điểm được ông Nhị Lê đề cập. Trước hết Luật sư
Lê Công Định cho biết:
LS Lê Công Định: Đây là lần đầu tiên một quan chức cộng sản
đề cập đến các tổ chức XHDS, và cũng là lần đầu tiên họ nhắc đến các tổ chức
này, mặc dù không phải một cách chính thống mà qua một cuộc trả lời phỏng vấn,
tức là nhà nước thì chưa bao giờ công nhận, nhưng qua hệ thống đảng với bài phỏng
vấn của ông Nhị Lê, họ một phần nào đó công nhận sự cần thiết của các tổ chức
này. Tuy nhiên chỉ qua một cuộc phỏng vấn nên chúng ta cũng không biết trong
tương lai các tổ chức này sẽ hoạt động trong khuôn khổ pháp lý ra sao. Họ còn bị
nhìn như là các thế lực thù địch hay không như từ trước đến nay hệ thống báo
chí và tuyên truyền của đảng hay nói. Cho nên chúng ta vẫn phải chờ, nhưng dù
sao đây cũng là một tín hiệu tốt, vì lần đầu tiên các tổ chức xã hội dân sự được
nhìn với con mắt ít nhiều thiện cảm chứ không bài bác.
Kính Hòa: Trong bài phỏng vấn ông Nhị Lê ông có thấy những
điều cởi mở về chính trị không?
LS Lê Công Định: Tôi có ghi nhận một điều là khi nói về sự
thống thống nhất của hai hệ thống đảng và chính quyền, ông dùng từ nhất nguyên.
Lẽ ra họ đã làm cái điều này trong lần cải cách chính trị lần đầu tiên hồi năm
1986. Thời điểm đó là thích hợp để đưa ra cải tổ này, nhưng 30 năm sau mới được
đưa ra một cách chính thức. Từ trước đến giờ cứ song song với bộ máy chính quyền
thì có bộ máy đảng tồn tại đê điều khiển mọi hoạt động. Trên thực tế hai bộ máy
này chồng chéo nhau với cùng một nhiệm vụ. Có lẽ trong việc cải tổ chính trị lần
này dường như họ muốn gộp hai bộ máy làm một mà họ gọi là nhất nguyên. Thì tôi
hoàn toàn thấy là cần thiết vì nếu không chúng ta sẽ tốn rất nhiều nguồn lực để
tài trợ cho hai hệ thống làm cùng một chuyện là quản lý. Tôi nghĩ cái họ đề cập
về cải tổ chính trị trong bài phỏng vấn ông Nhị Lê là một hình thức xóa dần vai
trò của của đảng cộng sản và nhập vào vai trò của nhà nước, mà tôi cho là hợp
lý.
Kính Hòa: Nhưng có vẻ chũ nhất nguyên ông Nhị Lê dùng trong
bài này là ở hai chỗ với hai nghĩa khác nhau. Tức là ông có nói trong phần đầu
là cải cách chính trị để trở thành một thể chế chính trị Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt nam nhất nguyên, có thể hiểu nhất nguyên ở đây là dưới ngọn cờ của đảng
cộng sản Việt Nam?
LS Lê Công Định: Tất nhiên, nếu mà nói rằng cải tổ chính trị
để dẫn đến chổ không còn sự lãnh đạo của đảng cộng sản nữa thì họ chẳng bao giờ
làm đâu. Cho nên nhất nguyên phải hiểu theo cái khuôn khổ cũ của họ tức là lãnh
đạo bởi đảng cộng sản. Nhưng bây giờ đảng lãnh đạo không như trước đây, mà đóng
vai trò một người ở tầng trên, kiểm soát, chi phối nhân sự đã có trong hệ thống
nhà nước, nhất nguyên hợp lại làm một. Thì chúng ta biết rằng mọi sự cải cách
chính trị của đảng cộng sản là đều nhằm mục đích tăng cường sự lãnh đạo của đảng
đối với đất nước này chứ không làm xói mòn hay giảm vai trò lãnh đạo đó.
Kính Hòa: Tức là chữ nhất nguyên ở đây có hai nghĩa, thứ nhất
là chỉ có đảng cộng sản thôi, thứ hai là hợp các cơ quan đảng chính quyền làm một?
LS Lê Công Định: Đúng, chính xác.
Kính Hòa: Với cương vị luật sư, ông nhận định thế nào về đề
cập của ông Nhị Lê về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa?
LS Lê Công Định: Thực ra khái niệm nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa chỉ tồn tại trên giấy thôi, là bởi vì cho đến nay đảng vẫn chi phối
quá nhiều, trong những chuyện mà lẽ ra nó thuộc về thẩm quyền của luật pháp và
của nhà nước. Đối với tôi pháp quyền xã hội chủ nghĩa vẫn là mơ hồ. Vì một mặt
nó vẫn dùng khái niệm nhà nước pháp quyền mà các nước phương Tây hiểu, một mặt
nó lại có cái đuôi xã hội chủ nghĩa, chính cái đuôi này nó làm cho cái quan niệm
nguyên thủy nhà nước pháp quyền trở nên méo mó trong cái việc áp dụng tại Việt Nam
hiện nay. Nói đến pháp quyền thì phải nói đến tam quyền phân lập, nhưng đằng
này ở Việt Nam tam quyền phân lập bị thẳng thừng bác bỏ, ngay cả trong việc soạn
thảo Hiến pháp 2013, nhiều người đưa ra chuyện tam quyền phân lập, nhưng hoàn
toàn bị loại, không được bàn đến trong những cuộc thảo luận về Hiến pháp.
Cho nên chúng ta thấy rằng tuy mang tiếng nhà nước pháp quyền,
nhưng vì nó là xã hội chủ nghĩa cho nên không bao giờ có chuyện tam quyền phân
lập, và đảng cộng sản là một tổ chức duy nhât thống trị xã hội này, và mọi quyền
lực đều tập trung vào tay của đảng cộng sản hết. Đó là khái niệm pháp quyền xã
hội chủ nghĩa, mà nói thẳng ra là tôi thấy nó khôi hài.
Kính Hòa: Ông Nhị Lê có đề cập đến một điều mà ông gọi là nền
tảng đạo đức xã hội?
LS Lê Công Định: Với góc nhìn của một người chuyên môn về luật
pháp, tôi thấy đặt vấn đề đạo đức xã hội ở đây giống như một phần của cải cách
chính trị thì tôi thấy là làm cho người ta cảm thấy việc cai trị dựa trên cảm
tính nhiều hơn là lý tính, mà lý tính là luật pháp. Lẽ ra việc cải tổ chính trị
phải dựa trên nền tảng cải tổ pháp luật, chứ không đi vào xem xét chuyện đạo đức
rất là mơ hồ. Cho nên tôi quay lại chuyện cải tổ chính trị của Việt Nam trong
tương lai phải dựa trên một nền tảng pháp lý thật vững chắc, trên những nguyên
tắc của nhà nước pháp trị, trong đó có thể chế tam quyền phân lập. Dựa trên đó
người ta mới có thể giải quyết chuyện hệ thống chính trị của Việt Nam trong
tương lai phù hợp với sự phát triển của đất nước.
Kính Hòa: Nhìn chung bài phỏng vấn của ông Nhị lê có tích cực
cởi mở hay không?
LS Lê Công Định: Tôi cho là nó tích cực vì lần đầu tiên các
tổ chức xã hội dân sự được công nhận một cách độc lập, giống như ngày nay chúng
ta thấy có nhiều tổ chức xã hội dân sự được phát triển một cách tự phát. Đó là
một dấu hiệu tốt nếu mà những tổ chức đó được một qui định đặt ra khuôn khổ
pháp lý cho sự phát triển của mình. Điều đó rất tốt và chúng ta mong chuyện cải
tổ chính trị trong tương lai sẽ đi theo hướng đó. Đó là một điểm.
Điểm thứ hai và nhất nguyên tiết kiệm rất nhiều nguồn lực,
tiền bạc.
Làm được hai điều đó tôi cho là đã tương đối tạo được sự bức
phá, nhưng dĩ nhiên vẫn còn những lợ cợn, chẳng hạn như ông Nhị Lê đề cập đến
quyền lãnh đạo chi phối tuyệt đối của đảng cộng sản.
Kính Hòa: Xin cám ơn ông.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét